تغذیۀ نوزاد و شیرخوار با شیرخشک و شیشۀ شیرخوری - بخش اول | گهوارک

0 دیدگاه 4 مهر 1400 چاپ خبر بازدید: 180

تغذیۀ نوزاد و شیرخوار با شیرخشک و شیشۀ شیرخوری

تغذیۀ نوزاد و شیرخوار با شیرخشک 

همانطور که قبلاً ذکر گردید، شیر مادر از نظر پروتئین، املاح و ویتامین ها برای نوزاد و شیرخوار تا 6 ماه اول تولد کافی است و نوزاد با شیر مادر رشد طبیعی خواهد کرد و خصوصیات ژنتیکی که از پدر و مادر به ارث برده است، به تدریج خودنمائی و شکوفا می گردد. در مواردی، به علل مختلف مانند بیماری، اعمال جراحی، مسائل روانی و رفتاری و یا مشکلات و ناسازگاری های خانوادگی، مادر نمی تواند به نوزاد یا شیرخوار خود شیر بدهد، بنابراین باید کودک را با شیر خشک تغذیه کند.

در مواردی نیز به علت عدم آگاهی مادر و توجه نکردن پزشک، پستان مادر بعد از زایمان برای شیر دادن به کودک آماده نشده است و مادر قادر به شیر دادن به نوزاد خود نیست. همچنین در بعضی مواقع نوزاد، نارس متولد می گردد و به دلیل نارس بودن یا بیماری، قادر نیست به پستان مادر مک بزند، بنابراین در این گونه موارد به ناچار باید نوزاد را با شیرخشک تغذیه نمود.

در بسیاری از موارد نیز مادر شیر خود را برای مدتی به کودک خود داده است، ولی با بزرگ شدن کودک، شیر مادر برای او کافی نیست و باید به عنوان شیر کمکی به نوزاد، شیرخشک بدهد. در تمام حالات فوق، پزشک متخصص کودکان با توجه به مشکل پیش آمده، شیرخشک مناسب برای کودک را انتخاب و توصیه می کند و روش شیر دادن آن را نیز ( با فنجان، لیوان، قاشق و یا شیشۀ شیرخوری ) برای مادر توضیح خواهد داد.

از طرف دیگر هر مادری حق دارد مطابق میل و ترجیح خود، نوزادش را تغذیه نماید. اگر مادری به شیر دادن نوزاد خود تمایل نداشته باشد و با اجبار و امر و نهی دیگران بخواهد نوزادش را از پستان شیر دهد، ممکن است نه فقط نسبت به شیر دادن، بلکه نسبت به نوزاد خود هم احساس تنفر پیدا کند.

بنابراین انتخاب و برقراری تغذیۀ مناسبی که رابطۀ مادر و نوزاد را حفظ نماید، باید مورد توجه پزشک و خانواده قرار گیرد. تحقیقات انجام شده روی قد، وزن، ترکیبات خون، سوخت و ساز و ساختار بدن کودکان، نشان داده است که تفاوت این شاخص ها بین کودکان شیر مادرخواران و شیر خشک خواران جزئی است.

اگر این اطلاعات صحیح باشد و مادر هم شیر کافی نداشته باشد یا مشکلات ذکر شده در بالا برای شیر دادن مادر به کودک وجود داشته باشد، مادر می تواند کودک را با شیرخشک نیز تغذیه نماید.

 

انتخاب نوع شیر و لوازم مورد نیاز برای تهیۀ شیر

انتخاب نوع شیر و لوازم مورد نیاز برای تهیۀ شیر

انتخاب شیر : اگر نوزاد، نارس یا دچار بیماری اختصاصی نباشد و کاملاً سالم باشد، شما می توانید شیرخشک معمولی که کارخانه های مختلف تهیه می کنند به کودک بدهید. بهترین شیرخشک، نوعی است که از شیر گاو تهیه شده و ترکیبات و نسبت آنها تا حد امکان شبیه شیر مادر و همچنین دارای ویتامین باشد.

شما باید از پزشک متخصص کودکان سؤال کنید کدام یک از شیرهای خشک موجود در بازار برای نوزاد و کودکتان مناسب تر است و آن را خریداری نمائید. اگر نوزاد شما نارس است یا دچار بیماری است، پزشک شیر مخصوص آن بیماری را برای کودک شما توصیه خواهد کرد.

شیشۀ شیرخوری و پستانک و لوازم مورد نیاز برای تهیۀ شیرخشک : شیشۀ شیرخوری باید کاملاً تمیز شود، بنابراین شیشۀ شیرخوری انتخاب کنید که بتوانید آن را به راحتی بشوئید و در مقابل حرارت نیز مقاومت داشته باشد. شیشه های عمودی که در قسمت فوقانی آن پستانک باشد، برای جوشاندن ساده تر و راحت تر از شیشه های شبیه کشتی می باشد.

سطح داخلی شیشه باید صاف و دهانه اش گشاد باشد تا به سادگی بتوانید داخل آن را بشوئید. شیشۀ شیرخوری باید دارای درپوش باشد تا پستانک آلوده نگردد. برای کودکانی که فقط شیرخشک میخورند، حداقل 6 تا 8 شیشۀ شیرخوری 250 میلی لیتری لازم است.

پستانک شیشۀ شیرخوری باید مناسب و خوب و اندازۀ آن نه بزرگ و نه کوچک باشد. سوراخ پستانک باید به اندازه ای باشد که اگر شیشۀ شیرخوری را وارونه کنید در هر ثانیه 2 تا 3 قطره شیر از آن چکیده شود. اگر سوراخ پستانک تنگ باشد، کودک هنگام شیر خوردن خسته می شود و یا همراه شیر مقداری هوا می بلعد و دچار دل درد می گردد.

زمان شیر خوردن شیرخوار نباید بیش از 10 تا 15 دقیقه طول بکشد. سوراخ پستانک در هر نوبت باید امتحان شود، زیرا ممکن است به وسیلۀ ذرات شیر مسدود گردد و کودک نتواند از شیشۀ شیرخوری شیر بخورد و هنگام شیر خوردن گریه کند. بزرگ بودن سوراخ پستانک نیز موجب می شود که شیر به مقدار زیاد وارد دهان کودک شود و کودک همراه شیر مقداری هوا ببلعد.

شستن شیشۀ شیرخوری و پستانک : بعد از شیر دادن به کودک، بلافاصله باید شیشۀ شیرخوری و پستانک را با آب نیمه گرم و صابون بشوئید و داخل آن را کاملاً تمیز نمائید تا ذرات شیر از شیشه شیرخوری و پستانک خارج شود.

استریل کردن شیشۀ شیرخوری و پستانک : شیشۀ شیرخوری و پستانک باید استریل شود. برای استریل کردن می توانید شیشه های شیرخوری، پستانک ها و درپوش آنها و لوازم دیگر را به دو روش استریل کنید :

1- آنها را در آبی که دارای مایع ضدعفونی هیپوکلریت یک درصد است، خیس کنید ( 30 گرم از مایع میلتون در یک لیتر آب حل شده باشد ) و بعد آنها را کاملاً با آب تمیز بشوئید.

2- روش جوشاندن، بدین ترتیب که تمام لوازم را در قابلمه ای که برای این منظور تهیه شده است قرار دهید و به مدت 10 دقیقه بجوشانید. سپس در حالی که دهانۀ شیشه ها باز و از آب خارج است، مدتی در ظرف نگهدارید. چون پستانک ها معمولاً زود خراب می شوند، آنها را بیش از 3 دقیقه در آب جوش قرار ندهید.

بعضی از پستانک ها و شیشه های شیرخوری طوری تهیه شده است که می توانید آنها را در ماشین ظرفشوئی که آب گرم با درجه حرارت بالا دارد، قرار دهید و استریل نمائید. موقعی که بطری ها را در ظرفشوئی می گذارید، باید آنها را به صورت وارونه قرار دهید.

در چند ماه اول تولد، آبی که با آن شیر تهیه می کنید و وسایل شیر خوردن کودک باید کاملاً استریل گردد، زیرا یکی از علل مهم استفراغ و اسهال کودکان شیرخشک خوار در سال اول تولد، آب آلوده و استریل نکردن وسایل تهیۀ شیر می باشد. اگر آب منطقه زندگی شما آب لوله کشی شده و بهداشتی است، در سال دوم تولد می توانید برای تهیۀ شیر از آن استفاده نمائید.

 

روش تهیۀ شیرخشک

روش تهیۀ شیرخشک

قبل از این که برای کودک خود شیر تهیه کنید، باید دستهای خود را سه نوبت با آب و صابون بشوئید و با حوله یا دستمال تمیز خشک نمائید. درِ قوطی شیر را کاملاً با آب گرم و صابون بشوئید و با دستمال تمیز خشک کنید و شیر را تهیه نمایید.

1- آب را 5 تا 6 دقیقه بجوشانید و اجازه دهید تا خنک شود ( 40 تا 50 درجۀ سانتیگراد یا به گرمی شیر مادر ) سپس آب را به مقدار لازم ( نه کمتر و نه بیشتر ) داخل شیشۀ شیرخوری بریزید.

2- در قوطی شیرخشک را باز کنید و پیمانۀ داخل قوطی را پر از شیرخشک کنید و با چاقوی تمیز سطح آن را صاف نمائید.

3- شیرخشک را به تعداد پیمانه های لازم به آب داخل شیشۀ شیرخوری اضافه کنید. ( برای هر 30 سانتیمتر مکعب با یک درجه آب، یک پیمانه شیرخشک اضافه کنید ) و یا به دستورالعمل نوشته شده روی قوطی شیرخشک عمل نمائید. 

4- درپوش شیشۀ شیرخوری را بدون پستانک روی شیشه شیرخوری بپیچانید تا در شیشه کاملاً بسته شود. سپس آن را خوب تکان دهید تا شیرخشک و آب به طور کامل مخلوط گردد. 

شما می توانید تعدادی شیشۀ شیرخوری برای 8 تا 12 ساعت کودک یک جا تهیه کنید و در حالی که درِ شیشه ها بسته است و پستانک آنها به وسیلۀ درپوش پوشیده شده است، در یخچال نگهداری نمائید. در هر نوبت، شیشۀ شیرخوری حاوی شیر را در آب گرم بگذارید تا درجه حرارت آن مانند گرمی شیر مادر شود. درجه حرارت شیر را قبل از این که به کودک بدهید با ریختن چند قطره به پشت دست خود امتحان کنید. بعضی از کودکان شیرخشک سرد را بهتر میخورند. در هر صورت مادر باید به میل کودک رفتار نماید.

بعد از یک سالگی می توانید به کودک به جای شیرخشک شیر پاستوریزه بدهید، ولی اگر کودک شیرخشک را بهتر میخورد و با آن عادت کرده است، شیرخشک را ادامه دهید. اگر بعد از یک سالگی به کودک خود شیر پاستوریزه می دهید، می توانید شیر مورد نیاز روزانۀ او را یک جا تهیه کنید. اگر شیر پاستوریزه را نیز بجوشانید، سالم تر خواهد بود. در این صورت باید مقداری آب به ازای آبی که موقع جوشاندن بخار می شود و از دست می رود، قبل از جوشاندن به شیر پاستوریزه اضافه نمائید ( یک استکان آب به یک لیتر شیر ). شیر پاستوریزه را نباید زیاد بجوشانید، زیرا غلظت آن زیاد می شود و موجب مشکلات گوراشی کودک می گردد.

 

روش صحیح شیر دادن به نوزاد و شیرخوار با شیرخشک

آماده کردن شیشۀ شیرخوری : مادر باید قبل از دادن شیر به کودک، از گرمی شیر و باز بودن سوراخ پستانک مطمئن شود. برای شیر دادن به کودک مراحل زیر را انجام دهید : 

1- شیشۀ شیرخوری که دارای شیر است و قبلاً تهیه کرده اید از یخچال در آورید و در ظرف آب گرم قرار دهید.

2- با سرازیر کردن شیشۀ شیرخوری مطمئن شوید که سوراخ پستانک باز است. در هر ثانیه باید 2 تا 3 قطره از پستانک بچکد.

3- برای اطمینان از گرمی مناسب شیر، چند قطره شیر را روی آرنج خود بچکانید. اگر حرارت مناسب دارد به کودک خود بدهید.

4- اگر پستانک روی هم جمع شده است و کودک نمی تواند شیر بخورد، حلقۀ بالای شیشۀ شیرخوری را شل کنید تا کمی هوا وارد آن شود و پستانک آزاد گردد و کودک بتواند به راحتی به پستانک مک بزند.

1-1 در 10 روز اول تولد، برای آماده ساختن نوزاد برای مکیدن، با انگشتان خود گونۀ او را لمس کنید، او دهانش را باز می کند ( رفلکس مکیدن ). اگر نوزاد دهانش را باز نکرد، پستانک شیشۀ شیرخوری را با چند قطره شیر آغشته کنید و به لبهای نوزاد بمالید تا نوزاد مزۀ شیر را بچشد و دهانش را باز کند.

2-2 شیشۀ شیرخوری نوزاد را هنگام شیر خوردن طوری در دست بگیرید که پستانک و گلوی شیشۀ شیرخوری همیشه پر از شیر باشد و کودک، هوا نبلعد. اگر پستانک در نتیجۀ نبودن هوا در درون شیشه شیرخوری روی هم جمع شد، شیشۀ شیرخوری را کمی از دهان کودک خارج کنید تا هوا وارد شیشه شود.

3-3 موقعی که نوزاد همۀ شیر داخل شیشه را خورد، آن را از دهان کودک خارج کنید تا هوا نبلعد. اگر نوزاد دائماً به شیشۀ خالی مک می زند، انگشت تمیز خود را از گوشۀ لبها داخل دهان او کنید تا پستانک را رها کند و هوا وارد معدۀ او نشود.

4-4 اگر نوزاد یا کودک در هنگام شیر خوردن به خواب رفت، ممکن است موقع مک زدن هوا ببلعد و هوا معده و روده های او را پر کند و دچار دردهای شکمی گردد. در چنین حالتی او را برای چند دقیقه بنشانید تا بیدار شود و به او شیر بدهید.

5-5 اگر نوزاد هوا بلعیده است، برای خارج کردن هوا از معدۀ او ( آروغ زدن ) او را روی شانۀ خود قرار دهید و به آرامی پشت او را مالش دهید. قبل از این کار بهتر است حوله ای روی شانۀ خود بیندازد تا اگر شیر استفراغ کرد، لباس شما کثیف نشود.

6-6 روش دیگر برای خارج کردن هوا از معدۀ کودک ( آروغ زدن ) این است که نوزاد را رو ی زانوهای خود کمی به طرف جلو بنشانید و با دو دست خود او ار حفظ کنید تا هوای بلعیده شده را خارج کند.

روش شیر دادن به کودک : هنگام شیر دادن به کودک با شیشۀ شیرخوری، مادر یا پدر باید کاملاً آرامش داشته باشند و مانند زمانی که مادر از پستان خود شیر می دهد، با کودک رابطه برقرار نمایند. هنگام شیر دادن با شیشۀ شیرخوری مادر و پدر باید با کودک خود صحبت کنند و تماس چشم خود را با چشم کودک برقرار نمایند.

اگر کودک بین شیر خوردن می خواهد شیر خوردنش را قطع کند و نفس تازه کند به او اجازۀ این کار را بدهید. پدر نیز هنگام شیر دادن به کودک باید همین روش را انجام دهد.

 

تعداد دفعات تغذیۀ کودک با شیرخشک در سال اول تولد

نوزاد سالم و طبیعی در 28 روز اول تولد ( دوران نوزادی ) هر 3 تا 4 ساعت یک بار به شیر نیاز دارد و بهتر است در طول 24 ساعت نوزاد تغذیه شود. بعدها به تدریج می توانید آخرین نوبت تغذیۀ کودک را در ساعت 10 تا 12 شب قرار دهید و تا 6 صبح روز بعد به او شیر ندهید تا عادت کند که بدون شیر خوردن بخوابد و در خلال روز شیر بیشتری بخورد.

اگر نوزاد نارس باشد ( وزن او کمتر از 2500 گرم باشد )، هر 2 تا 3 ساعت شیر لازم دارد و تغذیۀ او باید در طول 24 ساعت انجام شود( جدول شمارۀ 5 ).

جدول شمارۀ 5 : تعداد دفعات تغذیۀ شیرخوار با شیرخشک در کودکان طبیعی و سالم در 24 ساعت

سن

تعداد دفعات تغذیه

از تولد تا آخر هفتۀ اول

از هفتۀ دوم تا یک ماهگی

2 تا 3 ماهگی

4 تا 6 ماهگی

7 تا 9 ماهگی

10 تا 12 ماهگی

6 تا 10 بار

6 تا 8 بار

6 تا 7 بار

5 تا 6 بار

4 تا 5 بار

3 تا 4 بار

 

مقدار شیرخشک لازم برای هر نوبت تغذیۀ کودک

مقدار شیرخشک لازم در هر نوبت برای سیر شدن و ارضای کودک، در بین کودکان متفاوت است. همچنین تمایل به خوردن شیر در هر نوبت در خلال 24 ساعت نیز یکسان نیست، بنابراین بهتر است شیر را بیش از مقدار توصیه شده در شیشۀ شیرخوری کودک تهیه کنید تا در صورتی که کودک تمایل داشته باشد در اختیار او باشد. در بعضی از مواقع ممکن است شیرخواری در یک نوبت بیش از 7 تا 8 درجه یا اُنس ( 210 تا 240 میلی لیتر ) شیر بخورد، در این صورت هیچ مشکلی وجود ندارد ( جدول شمارۀ 6 ).

جدول شمارۀ 6 : مقدار متوسط نیاز کودک به شیرخشک در هر بار شیر دادن

سن

مقدار متوسط شیر در هر بار

1 تا 2 هفتگی

3 هفتگی تا 8 هفتگی

2 تا 3 ماهگی

3 تا 4 ماهگی

5 تا 12 ماهگی

2 تا 3 درجۀ شیشۀ شیرخوری ( 60 تا 90 میلی لیتر )

4 تا 5 درجۀ شیشۀ شیرخوری ( 120 تا 150 میلی لیتر )

5 تا 6 درجۀ شیشۀ شیرخوری ( 150 تا 180 میلی لیتر )

6 تا 7 درجۀ شیشۀ شیرخوری ( 180 تا 210 میلی لیتر )

7 تا 8 درجۀ شیشۀ شیرخوری ( 210 تا 240 میلی لیتر )

 هر درجه از شیشۀ شیرخوری برار با یک اُنس یا 6/28 میلی لیتر می باشد.

با شروع غذای کمکی در شش ماه دوم تولد، کودک شیر کمتری می خورد، ولی در شش ماه دوم تولد هنوز شیر منبع اصلی مواد غذایی اوست و مادر می تواند با غذاهایی که از شیر تهیه می شود مانند فرنی، شیر برنج و مخصوصاً ماست، مواد لازم را به کودک برساند.

توجه:
شما میتوانید اخبار ومطالب بیشتر را در مورد نوزاد، کودک و فرزند دلبندتان در سایت دکتر احمد شاه فرهت دنبال کنید
همچنین میتوانید رزرو نوبت دکتر احمد شاه فرهت را به راحتی از طریق قابلیت رزرو اینترنتی نوبت در گهوارک انجام دهید.

اینستاگرام گهوارکاینستاگرام آپارت گهوارک آپارات

کپی با ذکر منبع مجاز است www.gahvarak.com

تغذیۀ نوزاد و شیرخوار با شیرخشک و شیشۀ شیرخوری - بخش اول | گهوارک
مطالب مرتبط
آخرین مطالب
>