ادرار و مدفوع نوزاد؛ رنگ طبیعی، تعداد دفعات و علائم هشدار
تاریخ انتشار این مطلب : 1400/03/16 ساعت 00:00:00

ادرار و مدفوع نوزاد؛ رنگ طبیعی، تعداد دفعات و علائم هشدار

خلاصه مطلب
ادرار و مدفوع نوزاد تازه متولدشده چند بار در روز است؟ با رنگ طبیعی، لکه‌های قرمز پوشک، علائم کم‌آبی و روش مراقبت از بند ناف آشنا شوید.

ادرار و مدفوع کودک و نوزاد

 

ادرار و مدفوع نوزاد تازه متولدشده؛ تعداد دفعات، رنگ طبیعی و علائم هشدار

 

بررسی و تأیید پزشکی: دکتر احمدشاه فرهت
تخصص: فوق‌تخصص نوزادان
تاریخ آخرین بررسی: ۲۷ آبان ۱۴۰۵ (۱۸ نوامبر ۲۰۲۶)

 

خلاصه مطلب

تعداد دفعات ادرار و مدفوع، رنگ و قوام آن‌ها از نشانه‌های مهم وضعیت تغذیه و سلامت نوزاد هستند. نوزاد معمولاً در ۲۴ ساعت اول پس از تولد اولین بار ادرار می‌کند و باید در روزهای نخست، تعداد پوشک‌های خیس او به‌تدریج افزایش پیدا کند. نخستین مدفوع نوزاد نیز مکونیوم نام دارد و معمولاً تیره، چسبنده و سبزرنگ یا سیاه است. پس از چند روز، رنگ و قوام مدفوع تغییر می‌کند. لکه‌های صورتی یا آجری روی پوشک ممکن است ناشی از کریستال‌های اورات باشند، اما مشاهده خون واقعی در ادرار یا مدفوع، مدفوع سفید یا بسیار کم‌رنگ، کاهش ادرار و علائم بیماری نیاز به بررسی پزشکی دارند.

ادرار نوزاد تازه متولدشده چگونه است؟

ادرار نوزاد در روزهای اول معمولاً روشن و کم‌رنگ است، اما ممکن است به دلیل غلیظ‌بودن ادرار، لکه‌های صورتی، نارنجی یا آجری روی پوشک دیده شود. با افزایش دریافت شیر و بهترشدن عملکرد کلیه‌ها، ادرار معمولاً رقیق‌تر و روشن‌تر می‌شود.

نوزاد در روزهای نخست زندگی کنترل ارادی بر دفع ادرار ندارد. بنابراین والدین باید به تعداد پوشک‌های خیس، وضعیت عمومی و میزان شیر خوردن او توجه کنند.

تعداد دفعات ادرار نوزاد در روز چقدر است؟

تعداد پوشک‌های خیس در روزهای نخست زندگی به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند. یک راهنمای تقریبی برای ارزیابی دریافت شیر نوزاد به این شکل است:

سن نوزاد حداقل تعداد پوشک خیس در ۲۴ ساعت
روز اول ۱ پوشک
روز دوم ۲ پوشک
روز سوم ۳ پوشک
روز چهارم ۴ پوشک
از روز پنجم به بعد دست‌کم ۶ پوشک

پس از روز پنجم، بسیاری از نوزادان حدود ۶ تا ۸ بار یا بیشتر در شبانه‌روز ادرار می‌کنند. البته تعداد پوشک‌ها به‌تنهایی برای ارزیابی تغذیه کافی نیست و باید در کنار وزن‌گیری، وضعیت شیر خوردن و علائم عمومی نوزاد بررسی شود.

از کجا بفهمیم نوزاد به اندازه کافی ادرار می‌کند؟

پوشک‌های یک‌بارمصرف قدرت جذب بالایی دارند و گاهی تشخیص رطوبت آن‌ها دشوار است. برای بررسی بهتر می‌توانید:

  • پوشک را در فواصل منظم بررسی کنید.

  • به سنگین‌ترشدن پوشک نسبت به حالت خشک توجه کنید.

  • تعداد پوشک‌های خیس را در طول شبانه‌روز یادداشت کنید.

  • تغییر رنگ ادرار و وضعیت عمومی نوزاد را زیر نظر بگیرید.

اگر تعداد پوشک‌های خیس کمتر از مقدار مورد انتظار برای سن نوزاد است، شیر خوردن او کاهش یافته یا علائمی مانند خشکی دهان، بی‌حالی و خواب‌آلودگی غیرمعمول دارد، باید با پزشک مشورت کنید.

نکته مهم: ادرارنکردن برای سه ساعت به‌تنهایی به معنای کم‌آبی بدن نیست؛ اما اگر نوزاد در مجموع کمتر از حد انتظار ادرار می‌کند، به‌ویژه اگر هم‌زمان خوب شیر نمی‌خورد یا بی‌حال است، نباید منتظر بمانید.

برای آشنایی بیشتر با علت‌های کاهش یا قطع ادرار می‌توانید مقاله مهم‌ترین دلایل ادرار نکردن نوزاد را مطالعه کنید.

چرا روی پوشک نوزاد لکه‌های قرمز یا نارنجی دیده می‌شود؟

وجود لکه‌های صورتی، نارنجی یا قرمز آجری روی پوشک نوزاد در روزهای اول تولد همیشه به معنای وجود خون در ادرار نیست. یکی از علت‌های شایع این لکه‌ها، کریستال‌های اورات است.

اورات‌ها موادی هستند که در اثر تجزیه طبیعی مواد در بدن ایجاد می‌شوند. وقتی ادرار نوزاد غلیظ باشد، این کریستال‌ها ممکن است به شکل لکه‌هایی شبیه پودر یا گرد قرمز آجری روی پوشک دیده شوند. این حالت در روزهای نخست زندگی ممکن است رخ دهد و با افزایش دریافت شیر معمولاً کاهش پیدا می‌کند.

بااین‌حال، اگر لکه‌ها پس از روزهای نخست همچنان تکرار شوند، تعداد پوشک‌های خیس کم باشد یا نوزاد خوب شیر نخورد، لازم است وضعیت تغذیه و آب بدن او بررسی شود.

آیا وجود خون در ادرار نوزاد طبیعی است؟

خون واقعی در ادرار نوزاد طبیعی محسوب نمی‌شود و باید علت آن بررسی شود. گاهی لکه‌های قرمز پوشک از اورات‌ها، خونریزی مختصر از ناحیه تناسلی یا زخم‌های پوستی اطراف پوشک ناشی می‌شوند؛ بنابراین تشخیص منشأ لکه اهمیت دارد.

برخی علت‌های احتمالی خون در ادرار عبارت‌اند از:

  • عفونت دستگاه ادراری

  • تحریک یا آسیب ناحیه تناسلی

  • برخی مشکلات کلیوی یا مجاری ادراری

  • اختلالات انعقادی یا خونریزی‌دهنده

اگر نوزاد واقعاً خون در ادرار داشته باشد، باید توسط پزشک ارزیابی شود؛ به‌خصوص اگر تب، بی‌حالی، کاهش شیر خوردن، استفراغ یا کاهش ادرار نیز وجود داشته باشد.

آیا نوزاد دختر ممکن است از واژن خونریزی داشته باشد؟

بله. بعضی از نوزادان دختر در روزهای نخست پس از تولد مقدار کمی ترشح خونی یا صورتی‌رنگ از واژن دارند. این حالت معمولاً به دلیل کاهش هورمون‌های مادری است که در دوران بارداری از جفت به بدن نوزاد منتقل شده‌اند.

این خونریزی معمولاً کم و کوتاه‌مدت است و خودبه‌خود برطرف می‌شود. بااین‌حال، اگر خونریزی زیاد باشد، ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند بی‌حالی و بدحالی نوزاد همراه شود، باید با پزشک مشورت کنید.

در نوزاد پسر نیز ممکن است قرمزی یا خونریزی مختصر ناشی از تحریک پوست یا آسیب موضعی باشد؛ اما خونریزی واقعی از مجرای ادرار یا تکرار لکه‌های خونی نیازمند بررسی پزشکی است.

 

علت بوی نامطبوع ادرار نوزاد

 

علت بوی نامطبوع ادرار نوزاد چیست؟

ادرار تازه معمولاً بوی بسیار ملایمی دارد. بوی ناخوشایند و غیرمعمول ادرار می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله:

  • ماندن طولانی‌مدت ادرار در پوشک

  • غلیظ‌شدن ادرار در اثر دریافت ناکافی شیر و کم‌آبی

  • عفونت دستگاه ادراری

بوی بد ادرار به‌تنهایی برای تشخیص عفونت کافی نیست. اگر بوی نامطبوع ادرار با تب، بی‌قراری، استفراغ، کاهش اشتها، خواب‌آلودگی غیرمعمول یا کاهش ادرار همراه باشد، باید نوزاد توسط پزشک بررسی شود.

در نوزادان، عفونت ادراری گاهی بدون علائم واضح بروز می‌کند. به همین دلیل، به‌خصوص در نوزادان کم‌سن، تغییر وضعیت عمومی یا تب را جدی بگیرید.

آیا تغذیه مادر باعث تغییر بوی ادرار نوزاد می‌شود؟

شواهد کافی وجود ندارد که بتوان بوی نامطبوع ادرار نوزاد را به‌طور معمول به غذاهای مصرفی مادر نسبت داد. اگر بوی ادرار غیرعادی است، بهتر است به‌جای محدودکردن خودسرانه رژیم غذایی مادر، میزان شیر خوردن نوزاد و احتمال عفونت بررسی شود.

آیا باید بین وعده‌های شیر به نوزاد آب بدهیم؟

خیر. نوزاد در ماه‌های نخست زندگی معمولاً آب مورد نیاز خود را از شیر مادر یا شیر خشک به دست می‌آورد. دادن آب معمولی یا آب جوشیده سردشده به نوزاد، بدون توصیه پزشک، ضروری نیست و می‌تواند خطرناک باشد. در صورت نگرانی از کم‌آبی، باید علت کاهش دریافت شیر بررسی شود.

تعداد دفعات مدفوع نوزاد در روز چقدر است؟

تعداد دفعات دفع مدفوع در نوزادان متفاوت است و به سن، نوع تغذیه و شرایط گوارشی آن‌ها بستگی دارد.

در روزهای نخست، دفع مدفوع بخشی از ارزیابی دریافت شیر کافی است. به‌طور معمول، نوزاد در ۲۴ ساعت اول حداقل یک بار مدفوع می‌کند و در روزهای بعد نیز تعداد دفعات دفع افزایش پیدا می‌کند.

اگر نوزاد تا ۴۸ ساعت پس از تولد اولین مدفوع خود را دفع نکرده باشد، باید توسط پزشک بررسی شود. تأخیر در دفع مکونیوم گاهی می‌تواند نشانه مشکلی در دستگاه گوارش یا عملکرد روده باشد.

نوزاد چند بار در روز مدفوع می‌کند؟

تعداد دفعات مدفوع در نوزادان یکسان نیست. برخی نوزادان بعد از بیشتر وعده‌های شیر خوردن مدفوع می‌کنند و برخی دیگر دفعات کمتری دارند.

در روزهای نخست، تعداد و تغییر رنگ مدفوع می‌تواند به ارزیابی دریافت شیر کمک کند. پس از حدود ۳ تا ۶ هفتگی، بعضی از نوزادانی که فقط شیر مادر می‌خورند ممکن است هر چند روز یک‌بار و حتی حدود هفته‌ای یک‌بار مدفوع کنند. اگر مدفوع نرم باشد، نوزاد حال عمومی خوبی داشته باشد و وزن‌گیری مناسبی داشته باشد، این الگو می‌تواند طبیعی باشد.

در نوزادانی که شیر خشک مصرف می‌کنند، مدفوع معمولاً منظم‌تر و قوام آن کمی سفت‌تر است؛ اما تعداد دفعات دفع نیز در آن‌ها متفاوت است.

نکته: یبوست را نباید فقط بر اساس تعداد دفعات مدفوع تشخیص داد. مدفوع خشک، سفت و گلوله‌ای یا دفع دردناک و دشوار اهمیت بیشتری دارد.

رنگ طبیعی مدفوع نوزاد چند روزه چیست؟

رنگ مدفوع نوزاد در روزهای اول زندگی تغییر می‌کند. این تغییرات بخشی از روند طبیعی سازگاری دستگاه گوارش با تغذیه پس از تولد است.

۱. مکونیوم؛ مدفوع روزهای اول تولد

نخستین مدفوع نوزاد مکونیوم نام دارد. این ماده معمولاً سبز بسیار تیره یا سیاه، غلیظ و چسبنده است و از موادی تشکیل شده که نوزاد در دوران جنینی در روده خود جمع کرده است.

نوزاد معمولاً مکونیوم را در ۲۴ تا ۴۸ ساعت نخست پس از تولد دفع می‌کند.

۲. مدفوع انتقالی؛ روزهای دوم تا چهارم

پس از دفع مکونیوم، رنگ مدفوع به‌تدریج تغییر می‌کند و ممکن است سبز مایل به قهوه‌ای یا زرد و سبز شود. قوام آن نیز معمولاً از حالت چسبنده مکونیوم خارج می‌شود.

این مرحله نشان می‌دهد که شیر وارد دستگاه گوارش نوزاد شده و مدفوع در حال تغییر است.

۳. مدفوع طبیعی پس از شروع تغذیه با شیر

از حدود روز چهارم تا پنجم به بعد، مدفوع نوزادانی که شیر مادر می‌خورند معمولاً به رنگ زرد خردلی، زرد مایل به نارنجی یا گاهی سبز درمی‌آید. ممکن است ذرات ریز شبیه دانه‌های کوچک نیز در آن دیده شود.

مدفوع نوزادانی که شیر خشک مصرف می‌کنند معمولاً زرد مایل به قهوه‌ای یا قهوه‌ای روشن است و قوام بیشتری دارد.

چه رنگ‌هایی از مدفوع نوزاد طبیعی هستند؟

رنگ‌های زرد، خردلی، نارنجی، قهوه‌ای و در بسیاری از موارد سبز می‌توانند طبیعی باشند. بااین‌حال، چند رنگ نیازمند توجه ویژه هستند:

  • سفید، خاکستری یا بسیار کم‌رنگ: ممکن است نشانه اختلال در جریان صفرا و مشکلات کبدی یا مجاری صفراوی باشد و باید سریع بررسی شود.

  • قرمز یا خونی: ممکن است به علت خونریزی دستگاه گوارش یا مشکلات دیگری باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

  • سیاه و قیری پس از پایان دوره مکونیوم: اگر نوزاد در روزهای بعد از دوره مکونیوم همچنان مدفوع سیاه و قیری دارد، باید بررسی شود.

به‌ویژه اگر مدفوع نوزاد سفید یا خاکستری است، منتظر تغییر رنگ آن نمانید و در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.

مدفوع نوزادی که شیر مادر می‌خورد چگونه است؟

مدفوع نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، معمولاً زرد خردلی، نرم و گاهی دانه‌دانه است. این مدفوع ممکن است شل باشد و حتی پس از بعضی وعده‌های شیر خوردن دفع شود.

در هفته‌های نخست، دفع مکرر مدفوع در نوزاد شیرخوار معمولاً طبیعی است. با افزایش سن و تکامل دستگاه گوارش، تعداد دفعات دفع ممکن است کمتر شود.

مدفوع سبزرنگ نیز در بسیاری از نوزادان شیرخوار می‌تواند طبیعی باشد و به‌تنهایی نشانه اسهال یا سرماخوردگی نیست.

آیا مدفوع شل نوزاد به معنای اسهال است؟

خیر. مدفوع نوزادانی که شیر مادر می‌خورند به‌طور طبیعی می‌تواند شل و حتی نسبتاً آبکی باشد. برای تشخیص اسهال باید به تغییر ناگهانی نسبت به الگوی معمول کودک توجه کرد.

اگر مدفوع به‌طور ناگهانی بسیار آبکی و پرتعداد شود یا با خون، تب، استفراغ، کاهش شیر خوردن و کم‌شدن ادرار همراه باشد، احتمال اسهال و کم‌آبی مطرح است و باید نوزاد ارزیابی شود.

مدفوع نوزادی که شیر خشک می‌خورد چگونه است؟

مدفوع نوزادانی که شیر خشک مصرف می‌کنند، معمولاً نسبت به مدفوع نوزادان شیرخوار قوام بیشتری دارد و رنگ آن اغلب زرد مایل به قهوه‌ای یا قهوه‌ای روشن است. بوی آن نیز ممکن است قوی‌تر باشد.

با شروع غذای کمکی در حدود شش‌ماهگی، رنگ، بو و قوام مدفوع تغییر می‌کند. این تغییرات معمولاً بخشی از روند طبیعی ورود مواد غذایی جدید به رژیم کودک هستند.

اگر مدفوع بسیار سفت، خشک یا گلوله‌ای باشد و نوزاد هنگام دفع درد یا ناراحتی داشته باشد، احتمال یبوست مطرح است. در چنین شرایطی، بدون توصیه پزشک از شیاف، ملین یا آب و آبمیوه برای نوزاد استفاده نکنید.

چه زمانی تغییرات ادرار و مدفوع نوزاد نگران‌کننده است؟

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، لازم است با پزشک مشورت کنید:

  • نوزاد در ۲۴ ساعت اول ادرار نکرده است.

  • تعداد پوشک‌های خیس کمتر از مقدار مورد انتظار برای سن نوزاد است.

  • نوزاد تا ۴۸ ساعت پس از تولد مکونیوم دفع نکرده است.

  • ادرار خونی یا لکه‌های قرمز تکرارشونده در پوشک دیده می‌شود.

  • مدفوع سفید، خاکستری یا بسیار کم‌رنگ است.

  • خون در مدفوع مشاهده می‌شود.

  • مدفوع سیاه و قیری پس از پایان دوره مکونیوم ادامه دارد.

  • نوزاد خوب شیر نمی‌خورد، بی‌حال است یا علائم کم‌آبی دارد.

هشدار مهم: اگر نوزاد زیر سه ماه تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر دارد، باید فوراً ارزیابی پزشکی شود. برای پایین‌آوردن تب نیز بدون معاینه و توصیه پزشک به نوزاد دارو ندهید.

هر چند وقت یک‌بار باید نوزاد را حمام کنیم؟

حمام روزانه برای نوزاد ضروری نیست. معمولاً یک تا دو بار حمام در هفته برای تمیز نگه‌داشتن بدن او کافی است؛ البته صورت، دست‌ها، چین‌های پوستی و ناحیه پوشک باید در صورت نیاز تمیز شوند.

بهتر است نخستین حمام نوزاد دست‌کم ۲۴ ساعت پس از تولد انجام شود. حمام باید کوتاه باشد و دمای آب و محیط نیز برای جلوگیری از سردشدن نوزاد مناسب باشد.

تا زمانی که بند ناف جدا نشده و محل آن بهبود پیدا نکرده است، می‌توانید برای تمیزکردن بدن نوزاد از روش حمام اسفنجی استفاده کنید. در تمام مدت شست‌وشو، حتی برای چند لحظه، نوزاد را تنها نگذارید.

چگونه بدن نوزاد را تمیز کنیم؟

برای تمیز نگه‌داشتن نوزاد لازم نیست هر روز تمام بدن او را بشویید. می‌توانید قسمت‌هایی را که بیشتر در معرض آلودگی قرار دارند، با آب ولرم و پارچه یا پنبه نرم تمیز کنید.

نکات مهم هنگام تمیزکردن نوزاد:

  • پیش از شروع، وسایل مورد نیاز را آماده کنید.

  • دست‌های خود را بشویید.

  • صورت و اطراف چشم‌ها را به‌آرامی تمیز کنید.

  • برای هر چشم از پنبه یا پارچه تمیز جداگانه استفاده کنید.

  • چین‌های گردن، پشت گوش‌ها، زیر بغل و کشاله ران را در صورت آلودگی تمیز و سپس خشک کنید.

  • ناحیه تناسلی و زیر پوشک را با آب ولرم و به‌آرامی بشویید.

  • پس از شست‌وشو، چین‌های پوستی را کاملاً خشک کنید.

  • از شوینده‌های قوی، محصولات عطری و مالش شدید پوست خودداری کنید.

برای تمیزکردن چشم‌ها معمولاً آب تمیز و پنبه یا پارچه نرم کافی است. برای هر چشم از قسمت تمیز و جداگانه‌ای استفاده کنید. گوش نوزاد را فقط از قسمت بیرونی تمیز کنید و چیزی داخل مجرای گوش فرو نبرید.

برای تمیزکردن نوزاد به چه وسایلی نیاز داریم؟

بهتر است پیش از شروع، وسایل لازم را در دسترس قرار دهید تا مجبور نشوید نوزاد را تنها بگذارید.

وسایل کاربردی عبارت‌اند از:

  • تشک یا زیرانداز مناسب برای تعویض پوشک

  • آب ولرم و تمیز

  • پنبه یا پارچه نرم و تمیز

  • حوله نرم

  • پوشک تمیز

  • لباس مناسب

  • کرم محافظ پوست، در صورت نیاز

استفاده از لوسیون یا شوینده مخصوص نوزاد برای هر بار تمیزکردن ضروری نیست. اگر محصولی استفاده می‌کنید، بهتر است ملایم، بدون عطر و متناسب با پوست نوزاد باشد.

چگونه از بند ناف نوزاد مراقبت کنیم؟

پس از تولد، قسمت باقی‌مانده بند ناف به‌تدریج خشک و تیره می‌شود و معمولاً طی یک تا سه هفته خودبه‌خود می‌افتد. در این مدت، مراقبت صحیح از بند ناف برای پیشگیری از عفونت اهمیت دارد.

اصول مراقبت از بند ناف عبارت‌اند از:

  • بند ناف را تمیز و خشک نگه دارید.

  • پوشک را زیر بند ناف تا کنید تا با ادرار تماس نداشته باشد.

  • اگر بند ناف با ادرار یا مدفوع آلوده شد، آن را با آب تمیز کنید و به‌آرامی خشک کنید.

  • اجازه دهید بند ناف در معرض هوا باشد.

  • بند ناف را نکشید و برای جداشدن آن عجله نکنید.

  • از بتادین، الکل، پودر، خمیر، زردچوبه یا روغن بدون توصیه پزشک استفاده نکنید.

در بیشتر شرایط، مراقبت خشک از بند ناف توصیه می‌شود؛ البته اگر پزشک یا دستورالعمل بهداشتی منطقه شما روش دیگری را توصیه کرده باشد، باید مطابق همان راهنمایی عمل کنید.

چرا بند ناف نوزاد خونریزی می‌کند؟

هنگام خشک‌شدن و جداشدن بند ناف ممکن است چند قطره خون روی پوشک یا اطراف ناف دیده شود. این لکه‌های کوچک گاهی طبیعی هستند و ممکن است هنگام افتادن بند ناف یا مدت کوتاهی پس از آن مشاهده شوند.

بااین‌حال، خونریزی فعال، ادامه‌دار یا زیاد طبیعی نیست. اگر خونریزی متوقف نمی‌شود یا هر بار با پاک‌کردن دوباره خون ظاهر می‌شود، باید با پزشک تماس بگیرید.

اگر بند ناف نوزاد ترشح داشته باشد یا اطراف آن قرمز شود، چه باید کرد؟

ترشح مختصر و بی‌بو در زمان جداشدن بند ناف ممکن است دیده شود؛ اما ترشح چرکی، بوی بد، قرمزی منتشرشونده، تورم یا حساسیت پوست اطراف ناف می‌تواند نشانه عفونت باشد.

در صورت مشاهده این علائم، نوزاد باید سریع توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا عفونت بند ناف در نوزادان ممکن است به‌سرعت گسترش پیدا کند.

اگر نوزاد تب دارد، خوب شیر نمی‌خورد، بی‌حال شده یا پوست اطراف ناف قرمز و متورم است، مراجعه فوری ضروری است.

چرا بعد از افتادن بند ناف، ناف نوزاد هنوز ترشح دارد؟

گاهی پس از جداشدن بند ناف، بافتی کوچک، صورتی یا قرمز و مرطوب در محل ناف باقی می‌ماند. این حالت ممکن است «گرانولوم ناف» باشد.

گرانولوم معمولاً یک توده کوچک و مرطوب است که ممکن است ترشح شفاف یا زردرنگ داشته باشد. پزشک پس از معاینه می‌تواند درباره نیاز به درمان تصمیم بگیرد. گاهی از نیترات نقره برای درمان آن استفاده می‌شود؛ اما این کار باید توسط فرد متخصص انجام شود و والدین نباید خودسرانه از مواد شیمیایی روی ناف استفاده کنند.

اگر ترشح بدبو، چرکی یا همراه با قرمزی و تورم اطراف ناف باشد، احتمال عفونت مطرح است و باید بررسی شود.

آیا متورم‌شدن ناف نوزاد نشانه فتق است؟

بیرون‌زدگی یا برجستگی ناف، به‌ویژه هنگام گریه یا زورزدن نوزاد، ممکن است ناشی از فتق ناف باشد. فتق ناف در نوزادان نسبتاً شایع است و در بسیاری از موارد با رشد کودک به‌تدریج برطرف می‌شود.

برای درمان آن از چسب، سکه، پارچه محکم، بانداژ یا فتق‌بند استفاده نکنید. این روش‌ها کمکی به بسته‌شدن فتق نمی‌کنند و ممکن است باعث تحریک یا آسیب پوست شوند.

اگر برجستگی ناف دردناک، سفت، تغییررنگ‌داده یا همراه با استفراغ و بدحالی نوزاد باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

پرسش‌های متداول درباره ادرار و مدفوع نوزاد

نوزاد تازه متولدشده تا چند ساعت باید اولین بار ادرار کند؟

بیشتر نوزادان در ۲۴ ساعت اول پس از تولد برای نخستین بار ادرار می‌کنند. اگر تا پایان این مدت ادراری مشاهده نشده است، باید موضوع با پزشک مطرح شود.

آیا لکه نارنجی یا قرمز روی پوشک نوزاد خون است؟

نه همیشه. در روزهای نخست ممکن است کریستال‌های اورات باعث ایجاد لکه‌های نارنجی، صورتی یا آجری شوند. بااین‌حال، اگر لکه‌ها ادامه پیدا کنند یا احتمال خون واقعی وجود داشته باشد، باید پوشک و وضعیت نوزاد توسط پزشک بررسی شود.

آیا مدفوع سبز نوزاد طبیعی است؟

در بسیاری از موارد بله. مدفوع سبز می‌تواند در نوزادانی که شیر مادر یا شیر خشک مصرف می‌کنند دیده شود. اما اگر تغییر رنگ ناگهانی همراه با اسهال، تب، استفراغ یا بدحالی باشد، باید بررسی شود.

اگر نوزاد چند روز مدفوع نکند، آیا دچار یبوست شده است؟

نه لزوماً. برخی نوزادان شیرخوار پس از چند هفته اول زندگی ممکن است هر چند روز یک‌بار مدفوع کنند. اگر مدفوع نرم باشد و نوزاد خوب شیر بخورد و وزن‌گیری مناسبی داشته باشد، این وضعیت می‌تواند طبیعی باشد. سفت و خشک‌بودن مدفوع و دفع دشوار اهمیت بیشتری دارد.

بند ناف نوزاد معمولاً چه زمانی می‌افتد؟

بند ناف معمولاً طی یک تا سه هفته پس از تولد خشک می‌شود و می‌افتد. اگر تا حدود سه هفته جدا نشده است، بهتر است پزشک آن را بررسی کند. بند ناف را به‌هیچ‌وجه با دست جدا نکنید.

جمع‌بندی

بررسی تعداد پوشک‌های خیس، دفعات دفع مدفوع و تغییر رنگ و قوام آن‌ها به والدین کمک می‌کند وضعیت تغذیه و سلامت نوزاد را بهتر ارزیابی کنند. در روزهای نخست، تعداد ادرار و مدفوع باید به‌تدریج افزایش یابد و رنگ مدفوع نیز از مکونیوم تیره به رنگ‌های معمول شیرخوار تغییر کند. لکه‌های اورات روی پوشک ممکن است طبیعی باشند، اما خون واقعی در ادرار یا مدفوع، مدفوع سفید یا خاکستری، کاهش ادرار و علائم عفونت را نباید نادیده گرفت. مراقبت خشک از بند ناف و تمیزکردن ملایم پوست نیز به حفظ سلامت نوزاد کمک می‌کند.

این مطلب جنبه آموزشی دارد و معاینه و تشخیص پزشک نیست.

 

بررسی و تأیید پزشکی: دکتر احمدشاه فرهت
تخصص: فوق‌تخصص نوزادان
تاریخ آخرین بررسی: ۲۷ آبان ۱۴۰۵ (۱۸ نوامبر ۲۰۲۶)

 

منابع علمی

لینک کوتاه مطلب : https://gahvarak.com/link/blog/401
این مطلب را به اشتراک بگذارید :
نظرات کاربران

نظری برای این مقاله ثبت نشده است ! نظر خود را ثبت کنید