استاد امید و همت؛ روایت زندگی و تلاش‌های دکتر احمدشاه فرهت
گاهی اعتبار یک انسان نه از وابستگی‌های سیاسی و گروهی، بلکه از دانش، تعهد، رفتار و سال‌ها تلاش او سرچشمه می‌گیرد. داستان زندگی دکتر احمدشاه فرهت، پزشک و فوق تخصص طب نوزادی افغانستانی، روایتی از همین مسیر است؛ مسیری که از مهاجرت و دشواری‌های آن آغاز شد و به سال‌ها فعالیت علمی و خدمت به نوزادان و کودکان انجامید.
انتخابی متفاوت در میان مهاجران افغانستانی
در آستانه برگزاری لویه جرگه قانون اساسی افغانستان در سال ۱۳۸۲، قرار بود نمایندگانی از میان مهاجران افغانستانی ساکن ایران نیز در این فرایند حضور داشته باشند. در همین راستا، گروه‌هایی از افغانستان به ایران آمدند و انتخاباتی میان نمایندگان مهاجران برگزار شد.
راوی این خاطره، هنگام مراجعه به محل برگزاری انتخابات، مشتاق بود بداند چه کسانی از سوی مهاجران انتخاب شده‌اند. او برخی از فعالان احزاب و گروه‌های سیاسی را می‌شناخت، اما از نتیجه انتخابات و نام نمایندگان منتخب اطلاعی نداشت.
در آن انتخابات، مهدی رئوف، مهندس شناخته‌شده در میان مهاجران، و دکتر احمدشاه فرهت از سوی مهاجران ساکن خراسان انتخاب شده بودند. بنا بر روایت نویسنده، دکتر فرهت در میان مهاجران شهرهای مختلف ایران نیز آرای قابل توجهی به دست آورده بود.
راوی، مهدی رئوف را تا حدودی می‌شناخت و از اعتبار اجتماعی او آگاه بود؛ اما نام دکتر فرهت برایش تازگی داشت. از یکی از افرادی که در محل برگزاری انتخابات فعالیت می‌کرد، پرسید دکتر فرهت چه کسی است. پاسخ او تصویری از جایگاه این پزشک در میان مردم ترسیم می‌کرد: فردی باسواد، کارآمد، متعهد، مهربان، متواضع و سخت‌کوش.
نکته قابل توجه این بود که دکتر فرهت سابقه فعالیت سیاسی نداشت و به حزب یا گروه مشخصی وابسته نبود. بااین‌حال، در روایت این انتخابات، آنچه برای بسیاری از رأی‌دهندگان اهمیت داشت، ویژگی‌های فردی و حرفه‌ای او بود.
وقتی دانش و تعهد از وابستگی‌های سیاسی فراتر می‌روند
دکتر فرهت پس از انتخاب شدن، برای شرکت در لویه جرگه به کابل رفت. راوی می‌نویسد که پس از بازگشت او، از خلال صحبت‌هایش می‌شد دریافت که معیارهای مورد توجه مهاجران در ایران، لزوماً با فضای سیاسی حاکم بر لویه جرگه یکسان نبوده است.
در نگاه راوی، انتخاب دکتر فرهت نشان می‌داد که دانش، کارآمدی و تعهد حرفه‌ای می‌توانند برای مردم معیارهایی مهم باشند؛ حتی اگر فرد منتخب سابقه فعالیت حزبی نداشته باشد.
این تجربه همچنین پرسشی مهم را پیش می‌کشید: آیا جامعه‌ای که به دانش و توانایی متخصصان خود اعتماد می‌کند، می‌تواند زمینه مناسبی برای استفاده از این سرمایه‌ها فراهم کند؟
دکتر فرهت بارها با حسرت از این مسئله سخن گفته بود که افغانستان هنوز محیط امن و مناسبی برای بهره‌گیری از دانش و تجربه او فراهم نکرده است. منظور او از امنیت، تنها حفظ جان نبود؛ بلکه احترام به تخصص، ارزش‌گذاری بر کاردانی و ایجاد شرایطی برای فعالیت حرفه‌ای و علمی را نیز در بر می‌گرفت.
از قندهار تا مشهد؛ مسیر دشوار کسب دانش
دکتر احمدشاه فرهت در سال ۱۳۳۷ هجری شمسی در ولایت قندهار افغانستان متولد شد. او پس از پایان تحصیلات پزشکی در کابل، در سال ۱۳۶۱ و در پی شرایط ناامن افغانستان و حمله ارتش سرخ شوروی، به ایران مهاجرت کرد.
مهاجرت برای او به معنای پایان مسیر علمی نبود. در سال‌های اقامت در ایران، با وجود محدودیت‌ها و دشواری‌های زندگی مهاجران، تلاش برای ادامه تحصیل و کسب دانش را دنبال کرد و در نهایت به یکی از چهره‌های شناخته‌شده در حوزه طب نوزادی و کودکان تبدیل شد.
این مسیر تنها داستان پیشرفت حرفه‌ای یک پزشک نیست؛ بلکه نمونه‌ای از تلاش برای حفظ و گسترش سرمایه علمی در شرایطی است که فرد ناچار شده زندگی و آینده خود را در کشوری دیگر از نو بسازد.
دکتر احمدشاه فرهت؛ فعالیت علمی در حوزه طب نوزادی
دکتر فرهت در حوزه طب نوزادی و مراقبت از نوزادان فعالیت تخصصی و پژوهشی داشته است. سوابق علمی منتشرشده از او نیز نشان می‌دهد که فعالیتش به درمان بالینی محدود نمانده و پژوهش و انتشار مقاله‌های علمی را هم در بر گرفته است.
در پروفایل علمی او، مقاله‌هایی در حوزه نوزادان، مراقبت‌های ویژه نوزادی و مسائل مرتبط با سلامت کودکان ثبت شده است. همچنین نام او در آثار تألیفی و گردآوری‌شده مرتبط با پزشکی و مراقبت از نوزادان دیده می‌شود.
فعالیت در چنین حوزه‌ای اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا نوزادان، به‌خصوص نوزادان نارس یا مبتلا به مشکلات پزشکی، به مراقبت تخصصی و تصمیم‌گیری دقیق نیاز دارند. دانش و تجربه متخصصان این حوزه می‌تواند در بهبود کیفیت مراقبت و سلامت کودکان نقش داشته باشد.
امید به آینده کودکان افغانستان
یکی از بخش‌های تأثیرگذار روایت زندگی دکتر فرهت، آرزوی او برای استفاده از دانش و تخصصش در خدمت به کودکان افغانستان است. او امیدوار بود با فراهم شدن شرایطی امن‌تر و باثبات‌تر، بتواند تجربه و توانایی حرفه‌ای خود را برای حفظ سلامت و شکوفایی نسل آینده کشورش به کار بگیرد.
این آرزو، فراتر از تصمیم شخصی یک پزشک است. دسترسی به آموزش، خدمات سلامت و متخصصان باتجربه از نیازهای اساسی هر جامعه‌ای است که برای ساختن آینده‌ای بهتر تلاش می‌کند. بهره‌گیری از دانش مهاجران و فراهم کردن زمینه فعالیت آنان نیز می‌تواند بخشی از این مسیر باشد.
زندگی دکتر احمدشاه فرهت یادآور این نکته است که مهاجرت لزوماً به معنای از دست رفتن توانایی‌ها و آرزوها نیست. انسان می‌تواند در دشوارترین شرایط نیز به یادگیری ادامه دهد، دانش خود را گسترش دهد و برای دیگران مفید باشد؛ هرچند فراهم شدن فرصت استفاده از این توانایی‌ها، مسئولیتی است که بر دوش جامعه و نهادهای تصمیم‌گیر نیز قرار دارد.
استاد امید و همت؛ فراتر از یک زندگی‌نامه
روایت دکتر احمدشاه فرهت، روایت پزشکی است که مسیر حرفه‌ای خود را در شرایطی دشوار ادامه داد و در حوزه تخصصی خود به فعالیت علمی و درمانی پرداخت. در کنار دستاوردهای فردی او، این داستان به موضوعی بزرگ‌تر اشاره می‌کند: اهمیت احترام به دانش، فراهم کردن فرصت برای متخصصان و ایجاد محیطی که در آن توانایی‌های انسان‌ها بتواند به بهبود زندگی دیگران کمک کند.
شاید مهم‌ترین پیام این روایت آن باشد که دانش زمانی به بیشترین ارزش خود می‌رسد که امکان به‌کارگیری آن فراهم باشد؛ به‌ویژه هنگامی که پای سلامت و آینده کودکان در میان است.
منابع و مطالعه بیشتر
معرفی دکتر احمدشاه فرهت در رادیو دری پارس‌تودی
پروفایل علمی احمدشاه فرهت در ResearchGate
قانون اساسی افغانستان و اطلاعات مربوط به لویه جرگه سال ۱۳۸۲
تاریخ بازبینی و به‌روزرسانی محتوایی: ۲۵ مهر ۱۴۰۵ (۱۷ اکتبر ۲۰۲۶)
