پرسش ثبت شده کاربر

سلام جناب دکتر فرهت، وقت بخیر. من بابت وضعیت فرزند ۲ ساله‌ام به راهنمایی تخصصی شما نیاز دارم. پسرم از حدود ۷-۸ ماهگی عادت به جویدن و بلعیدن مو (Pica) دارند. با وجود اینکه ماه‌ها تحت نظر پزشکی، دوز آهن دریافتی ایشان را دوبرابر کردیم، متأسفانه هیچ تأثیری در کاهش این رفتار نداشته و همچنان پابرجاست. نگرانی اصلی ما این است که اخیراً این رفتار شدت پیدا کرده؛ به طوری که اگر ایشان را از خوردن مو منع کنیم، دچار پرخاشگری می‌شوند و حتی اقدام به کندن و خوردن موی سر خودشان می‌کنند. با توجه به شدت گرفتن این رفتارها و جنبه‌های آسیب‌رسان آن، ممنون می‌شوم راهنمایی بفرمایید برای ریشه‌یابی دقیق و بررسی‌های تکمیلی و درمان چه مسیری را توصیه می‌فرمایید؟

پرسیده شده در تاریخ 1405/07/04 18:21:49

دکتر احمدشاه فرهت

سلام مادر گرامی، وقت شما بخیر.
موخواری در کودکان، به‌ویژه وقتی همراه با کندن موی خود کودک باشد، فقط به کمبود آهن محدود نمی‌شود و لازم است از نظر جسمی، تغذیه‌ای، رشدی و رفتاری به‌طور کامل بررسی شود. اصطلاح پزشکی بلعیدن مو «تریکوفاژی» است و اگر کودک موهای خودش را نیز بکند، احتمال وجود رفتار «موکنی» یا تریکوتیلومانیا هم مطرح می‌شود.
با توجه به شدت گرفتن رفتار، پرخاشگری هنگام ممانعت و ادامه‌دار بودن آن با وجود مصرف آهن، توصیه می‌کنم ارزیابی کودک را به تعویق نیندازید:
در اولین فرصت توسط متخصص اطفال یا فوق‌تخصص گوارش کودکان معاینه شود.
آزمایش خون شامل CBC، فریتین، آهن، TIBC یا ترانسفرین، روی، و در صورت صلاحدید پزشک بررسی سرب انجام شود. مصرف خودسرانه یا افزایش بیشتر دوز آهن توصیه نمی‌شود، چون هم ممکن است عارضه ایجاد کند و هم علت اصلی رفتار را برطرف نکند.
از نظر یبوست، درد شکم، تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، کاهش وزن و وجود توده مو در معده یا روده بررسی شود. بلع مکرر مو گاهی باعث تشکیل توده مو یا «تریکوبزوآر» و در مواردی انسداد گوارشی می‌شود.
ارزیابی رشد، تکامل گفتار و ارتباطی، وضعیت خواب، اضطراب و سایر رفتارهای تکراری توسط روان‌پزشک کودک یا روان‌شناس کودکِ آشنا با اختلالات رفتاری سنین پایین انجام شود. در این سن، مداخلات رفتاری و آموزش والدین معمولاً بخش اصلی درمان هستند.
در منزل، برخورد آرام و یکنواخت بسیار مهم است. تنبیه، داد زدن، ترساندن یا کشمکش فیزیکی معمولاً رفتار را شدیدتر می‌کند. تا زمان ارزیابی تخصصی:
موهای ریخته‌شده، نخ، پتوهای پرزدار و اشیای مشابه را از دسترس کودک دور نگه دارید.
در زمان‌هایی که معمولاً مو می‌خورد، کودک را با فعالیتی که هر دو دست را درگیر می‌کند، مانند بازی خمیری، نقاشی، ساخت‌وساز یا میان‌وعده مناسب، مشغول کنید.
وقتی کودک بدون موخوری آرام می‌ماند، با توجه و تشویق فوری رفتار جایگزین را تقویت کنید.
زمان، موقعیت و محرک‌های شروع این رفتار را یادداشت کنید؛ برای مثال خستگی، گرسنگی، خواب‌آلودگی، اضطراب یا تماشای تلویزیون.
بدون نظر پزشک، آهن یا مکمل دیگری را بیشتر نکنید.
اگر کودک استفراغ مکرر، درد یا نفخ شدید شکم، بی‌حالی، یبوست شدید یا قطع دفع گاز و مدفوع، خون در مدفوع، کاهش وزن، بی‌اشتهایی قابل‌توجه یا مشکل بلع پیدا کرد، باید همان روز به اورژانس مراجعه کنید. همچنین اگر کندن مو باعث زخم یا خونریزی پوست سر شده است، معاینه سریع‌تر ضرورت دارد.
با توجه به شرح حال شما، بهتر است ابتدا یک ویزیت حضوری نزد متخصص اطفال انجام شود و هم‌زمان برای ارزیابی رفتاری و رشدی نیز وقت گرفته شود. طبیعی نبودن این رفتار به معنای تقصیر والدین یا لزوماً وجود یک اختلال جدی نیست، اما شدت گرفتن آن و بلعیدن مو نیازمند پیگیری منظم و چندجانبه است.

پاسخ داده شده در تاریخ 1405/07/05 09:14:48