مبندازول کودکان یک داروی ضدانگل است که برای درمان برخی عفونتهای کرمی، از جمله کرمک، کرم گرد، کرم شلاقی و کرم قلابدار استفاده میشود. مقدار و مدت مصرف این دارو به نوع انگل، شکل دارویی، سن کودک و دستور پزشک بستگی دارد. برای درمان کرمک، دوز رایج مبندازول در کودکان و بزرگسالان ۱۰۰ میلیگرم است که معمولاً پس از دو هفته تکرار میشود؛ اما این مقدار برای همه عفونتها یکسان نیست. مصرف مبندازول در کودکان زیر ۲ سال یا همراه با داروهایی مانند مترونیدازول باید فقط با نظر پزشک انجام شود.
مبندازول دارویی ضد کرم است که با مختلکردن جذب گلوکز و عملکرد میکروتوبولهای انگل، باعث از بین رفتن برخی کرمهای رودهای میشود. این دارو ممکن است به شکل قرص معمولی، قرص جویدنی یا سوسپانسیون در دسترس باشد. مقدار ماده مؤثره و دستور مصرف این فرآوردهها ممکن است با یکدیگر متفاوت باشد.
مبندازول برای همه انواع انگلهای گوارشی مناسب نیست. تشخیص نوع انگل و انتخاب دارو باید بر اساس علائم، معاینه و در صورت نیاز آزمایش مدفوع یا آزمایشهای دیگر انجام شود.
پزشک ممکن است مبندازول را برای درمان برخی از عفونتهای کرمی زیر تجویز کند:
کرمک یکی از شایعترین عفونتهای انگلی در کودکان است. مهمترین علامت آن خارش اطراف مقعد، بهویژه شبها، است. بیقراری، اختلال خواب و تحریک پوست اطراف مقعد نیز ممکن است دیده شود.
کرم گرد میتواند باعث درد شکم، تهوع، کاهش اشتها یا اختلال در رشد شود. بسیاری از افراد ممکن است در مراحل اولیه علامت مشخصی نداشته باشند.
این عفونت ممکن است با درد شکم، اسهال، کاهش وزن یا در موارد شدیدتر کمخونی همراه باشد.
کرم قلابدار میتواند با کمخونی، خستگی، درد شکم یا اختلال رشد همراه شود. درمان این عفونت معمولاً به دوره دارویی متفاوتی نسبت به درمان تکدوز کرمک نیاز دارد.
مبندازول برای بیماریهایی مانند عفونتهای پیچیده کرم نواری یا بیماری هیداتید، درمان خودسرانه و معمول محسوب نمیشود. این بیماریها ممکن است به بررسی تخصصی و دارو این بیماریها ممکن است به بررسی تخصصی و داروهای متفاوت یا دوره درمان طولول کودکان
مقدار مصرف به نوع عفونت و فرآورده دارویی بستگی دارد. دوزهای زیر اطلاعات عمومی هستند و جایگزین نسخه پزشک نمیشوند.
طبق راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا، دوز معمول مبندازول برای کرمک:
علت تکرار دوز این است که دارو معمولاً کرمها را از بین میبرد، اما تخمها ممکن است باقی بمانند و پس از مدتی به کرم تبدیل شوند.
دوز دوم را بدون هماهنگی با پزشک حذف نکنید؛ مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد یا کودک دچار عارضه جدی شده باشد.
برای برخی از عفونتهای کرمی، رژیم رایج میتواند شامل موارد زیر باشد:
بااینحال، نوع انگل، شدت عفونت، سن کودک، شکل دارو و راهنمای کشور محل زندگی میتواند بر رژیم درمانی اثر بگذارد. بنابراین نباید دوز درمان کرمک را برای سایر انگلها استفاده کرد.
در برخی برنامههای بهداشت عمومی سازمان جهانی بهداشت برای کاهش بار عفونتهای کرمی منتقله از خاک، مبندازول ۵۰۰ میلیگرم به صورت تکدوز برای گروههای سنی واجد شرایط استفاده میشود. این برنامهها به وضعیت شیوع انگل در منطقه و دستورالعمل نظام سلامت مربوط هستند و با درمان فردی کودک در خانه یکسان نیستند.
والدین نباید قرص ۵۰۰ میلیگرمی را بهصورت خودسرانه جایگزین دوز ۱۰۰ میلیگرمی کنند.
ایمنی و اثربخشی بسیاری از فرآوردههای ۱۰۰ میلیگرمی مبندازول در کودکان زیر ۲ سال بهطور کامل اثبات نشده است. در این گروه سنی، بهویژه کودکان زیر یک سال، مصرف دارو باید فقط با ارزیابی پزشک انجام شود.
از طرف دیگر، برخی فرآوردههای ۵۰۰ میلیگرمی و برنامههای درمانی سازمان جهانی بهداشت ممکن است از سن یک سالگی، در شرایط مشخص و طبق دستورالعمل رسمی، استفاده شوند. بنابراین نمیتوان محدودیت سنی یک فرآورده را به تمام انواع مبندازول تعمیم داد.
برای کودک زیر ۲ سال، نام و مقدار دقیق فرآورده را به پزشک یا داروساز نشان دهید و از مصرف داروی باقیمانده اعضای خانواده استفاده نکنید.
کودک قرص جویدنی را فقط در صورتی به کودک بدهید که بتواند آن را بهدرستی بجود.
دارو بهتنهایی از انتقال دوباره کرمک جلوگیری نمیکند. تخمهای کرمک میتوانند روی دستها، زیر ناخنها، لباس، ملحفه و سطوح خانه باقی بمانند.
اقدامات زیر به کاهش انتقال کمک میکنند:
عوارض خفیف و شایع ممکن است شامل موارد زیر باشد:
این علائم معمولاً خفیف هستند، اما در صورت شدیدبودن یا ادامهدارشدن باید با پزشک تماس بگیرید.
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، مصرف نوبت بعدی را بدون مشورت ادامه ندهید و فوراً به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید:
آسیب کبدی و واکنشهای پوستی شدید نادر هستند، اما در گزارشهای پس از عرضه دارو دیده شدهاند. خطر مشکلات کبدی بیشتر با مصرف طولانیمدت یا دوزهای بالاتر از مقدار توصیهشده مطرح میشود.
مبندازول ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد. مهمترین نکات:
از مصرف همزمان مبندازول و مترونیدازول باید پرهیز شود، مگر اینکه پزشک با اطلاع از هر دو دارو چنین دستوری داده باشد. در برچسب برخی فرآوردههای مبندازول، بروز واکنشهایوردههای مبندازول، بروز واکنشهای پوستی بسیار شدیدکروز اپیدرمی سمی در مصرف همزمان این دو دارو گزارش شده است.
پیش از مصرف مبندازول، پزشک مصرف مبندازول، پزشک یا داروساز را از داروها وخصوص اگر کودک داروی ضدتشنج، داروهای کبدی یا چند داروی ضدعفونی و ضدانگل مصرف میکند.
در شرایط زیر، قبل از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید:
خیر. خارش مقعدی ممکن است به علت تحریک پوستی، اگزما، عفونت قارچی، یبوست، شستوشوی بیشازحد یا بیماریهای دیگر ایجاد شود. مشاهده کرمهای سفید و باریک اطراف مقعد در شب میتواند به نفع کرمک باشد، اما برای تشخیص قطعی بهتر است به پزشک مراجعه شود.
آزمایش نوارچسب صبحگاهی یکی از روشهای بررسی کرمک است. آزمایش مدفوع معمولی همیشه کرمک را شناسایی نمیکند.
یک دوز میتواند کرمهای موجود را از بین ببرد، اما معمولاً برای کرمک تکرار دوز پس از دو هفته توصیه میشود؛ زیرا دارو تخمها را از بین نمیبرد.
خوددرمانی برای همه اعضای خانواده مناسب نیست. کودکان کمسن، زنان باردار، افراد مبتلا به بیماری کبدی و کسانی که داروهای دیگری مصرف میکنند، باید پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
در بسیاری از فرآوردهها مبندازول را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد. دستور بروشور همان فرآورده و توصیه پزشک اولویت دارد.
خیر. برای درمان معمول کرمک بهطور معمول نیازی به ملین نیست، مگر اینکه پزشک به دلیل شرایط خاص کودک توصیه کرده باشد.
خودسرانه دوز را تکرار نکنید. زمان استفراغ، مقدار داروی مصرفشده و نام فرآورده را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید تا درباره تکرار دوز تصمیم بگیرد.
خیر. مبندازول روی برخی کرمهای رودهای مؤثر است، اما برای تمام انگلها، تکیاختهها یا عفونتهای پیچیده کاربرد ندارد. درمان باید بر اساس نوع عفونت انتخاب شود.
مبندازول استفاده میشود. دوز رایجهای کرمی، بهویژه کرمک، استفاده میشود. دوز رایج برای کرمک ۱۰۰ میلیگرم بهصورت یکبار مصرف و تکرار آن پس از دو هفته است؛ اما درمان سایر انگلها ممکن است به دوز و مدت متفاوتی نیاز داشته باشد. مصرف دارو در کودکان زیر ۲ سال، استفاده از قرصهای ۵۰۰ میلیگرمی و مصرف همزمان با مترونیدازول باید با نظر پزشک انجام شود. رعایت بهداشت دست، کوتاهکردن ناخنها و شستوشوی لباس و ملحفه برای جلوگیری از عود کرمک اهمیت دارد.
CDC: راهنمای بالینی درمان کرمک
CDC: اطلاعات عمومی درباره کرمک
DailyMed: برچسب دارویی EMVERM، مبندازول ۱۰۰ میلیگرمی
WHO: راهنمای درمان پیشگیرانه عفونتهای کرمی منتقله از خاک
WHO: عفونتهای کرمی منتقله از خاک
WHO: قرص جویدنی مبندازول برای کودکان
تاریخ آخرین بررسی و بهروزرسانی علمی: ۷ مهر ۱۴۰۵ (۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶)