۱. دیر خواباندن کودک

بعضی والدین تصور می‌کنند اگر کودک دیرتر بخوابد، صبح دیرتر بیدار می‌شود یا شب راحت‌تر به خواب می‌رود. در بسیاری از کودکان، دیر خوابیدن نتیجه عکس دارد. خستگی بیش از حد می‌تواند کودک را بی‌قرار، تحریک‌پذیر و در برابر خواب مقاوم کند.

منتظر نمانید تا کودک کاملاً خسته شود، چشم‌هایش را مرتب بمالد یا شروع به گریه کند. این نشانه‌ها ممکن است زمانی ظاهر شوند که کودک از زمان مناسب خواب خود عبور کرده است.

راهکار بهتر: ساعت خواب و بیداری را تا حد امکان ثابت نگه دارید و چند دقیقه پیش از زمان معمول خستگی، آماده‌سازی برای خواب را شروع کنید.

۲. استفاده همیشگی از حرکت برای خواباندن کودک

تکان دادن آرام، در آغوش گرفتن یا راه رفتن ممکن است به آرام شدن کودک کمک کند؛ اما اگر کودک فقط هنگام حرکت، رانندگی یا تاب خوردن به خواب برود، ممکن است برای شروع خواب به همان شرایط وابسته شود.

حرکت می‌تواند بخشی از آرام‌سازی باشد، اما بهتر است کودک به‌تدریج در محیط خواب ثابت و ایمن نیز توانایی به خواب رفتن پیدا کند. پس از آرام شدن کودک، او را طبق اصول ایمنی در محل خواب مناسب قرار دهید.

نکته ایمنی: نوزاد را برای خواب طولانی در صندلی خودرو، تاب، کالسکه یا وسیله نشسته رها نکنید. این وسایل برای خواب معمول شبانه مناسب نیستند.

۳. وجود صفحه‌نمایش در اتاق خواب

تلویزیون، تلفن همراه، تبلت و بازی‌های ویدئویی می‌توانند خواب کودک را به تأخیر بیندازند. نور صفحه‌نمایش و هیجان محتوای دیجیتال ممکن است ذهن کودک را فعال نگه دارد و باعث شود زمان خواب کوتاه‌تر یا خواب شبانه ناآرام‌تر شود.

بهتر است صفحه‌نمایش‌ها دست‌کم یک ساعت پیش از خواب کنار گذاشته شوند و اتاق خواب کودک تا حد امکان محل خواب، آرامش و استراحت باشد.

راهکار بهتر: پیش از خواب از فعالیت‌های آرام مانند حمام، قصه‌خوانی، موسیقی ملایم یا گفت‌وگوی کوتاه استفاده کنید.

۴. نداشتن برنامه ثابت پیش از خواب

کودکان با یک برنامه قابل پیش‌بینی، بهتر متوجه می‌شوند که زمان بازی به پایان رسیده و وقت خواب فرا رسیده است. نبودن روال مشخص می‌تواند باعث چانه‌زنی، بی‌قراری و طولانی شدن زمان خواب شود.

برنامه شبانه لازم نیست طولانی یا پیچیده باشد. برای مثال می‌توانید این ترتیب را دنبال کنید:

1. خاموش کردن صفحه‌نمایش‌ها
2. پوشیدن لباس خواب
3. مسواک زدن
4. رفتن به دستشویی یا تعویض پوشک
5. خواندن یک داستان کوتاه
6. خاموش کردن چراغ و خوابیدن

بهتر است ترتیب فعالیت‌ها هر شب تقریباً یکسان باشد. لازم نیست همه مراحل دقیقاً در یک ساعت مشخص انجام شوند، اما ثبات کلی برنامه اهمیت دارد.

۵. ناهماهنگی در قوانین خواب

اگر والدین در شب‌های مختلف واکنش‌های متفاوتی نشان دهند، کودک ممکن است نداند قانون خواب چیست. برای نمونه، یک شب کودک با گریه به تخت والدین منتقل شود و شب دیگر از اتاق بیرون آورده نشود. این ناهماهنگی می‌تواند اعتراض هنگام خواب را بیشتر کند.

والدین باید درباره محل خواب، زمان خواب و نحوه پاسخ دادن به بیدارشدن‌های شبانه به توافق برسند. قاطعیت به معنی بی‌توجهی به احساس کودک نیست؛ می‌توان همزمان با حفظ قانون، با آرامش و مهربانی کنار او ماند.

اگر کودک بیمار، ترسیده یا دچار تغییر مهمی در زندگی شده است، به حمایت بیشتری نیاز دارد. پس از برطرف شدن شرایط، بهتر است به‌تدریج به روال قبلی خواب برگردد.

۶. انتقال زودهنگام از تخت نوزاد به تخت کودک

برای انتقال کودک به تخت بزرگ، سن مشخص و یکسانی برای همه کودکان وجود ندارد. بسیاری از کودکان زمانی برای این تغییر آماده می‌شوند که بتوانند از تخت نوزاد خارج شوند یا به‌زودی چنین کاری را انجام دهند. در برخی کودکان این مرحله حدود ۱۸ ماهگی تا سه سالگی رخ می‌دهد.

اگر کودک هنوز در تخت نوزاد ایمن و راحت است و تلاش نمی‌کند از آن بیرون بیاید، معمولاً عجله‌ای برای انتقال وجود ندارد. انتقال زودهنگام ممکن است آزادی کودک برای خارج شدن از تخت را بیشتر کند و خواب او را مختل سازد.

برای انتقال ایمن:

• همان برنامه همیشگی خواب را حفظ کنید.
• اتاق کودک را از وسایل خطرناک، سیم‌ها و اشیای قابل سقوط خالی کنید.
• در صورت نیاز از تخت کوتاه یا تخت مخصوص کودک استفاده کنید.
• قوانین ساده و قابل فهمی درباره ماندن در تخت تعیین کنید.
• در برابر بیدار شدن و بیرون آمدن کودک، واکنشی آرام و تکرارشونده داشته باشید.

۷. بی‌توجهی به چرت‌های روزانه

حذف چرت روزانه همیشه باعث بهتر شدن خواب شبانه نمی‌شود. برخی کودکان اگر در طول روز بیش از حد خسته شوند، شب بی‌قرارتر می‌شوند. در مقابل، چرت دیرهنگام یا طولانی ممکن است زمان خواب شب را عقب بیندازد.

زمان و مقدار چرت باید با سن کودک، ساعت بیدار شدن صبح و زمان خواب شب هماهنگ باشد. اگر درباره حذف چرت کودک مطمئن نیستید، اگر درباره حذف چرت کودک مطمئن نیستید، تغییرات را به‌تدج انجام دهید.

اتاق خواب بهتر است با آرامش و استراحت ارتباط داشته باشد. تهدید کردن کودک با فرستادن او به اتاق خواب یا استفاده از اتاق به عنوان محل تنبیه ممکن است اضطراب او را بیشتر کند و خوابیدن را دشوارتر سازد.

برای اصلاح رفتارهای مربوط به خواب، از قوانین کوتاه، پیامدهای قابل پیش‌بینی و تشویق رفتار مناسب استفاده کنید.