اقدامات اولیه برای جلوگیری از خفگی اطفال؛ راهنمای نوزاد و کودک
اگر کودک نمی‌تواند سرفه مؤثر کند، گریه یا صحبت کند یا نفس بکشد، ممکن است راه هوایی او به‌شدت مسدود شده باشد. در این وضعیت، برای نوزاد زیر یک سال پنج ضربه به پشت و پنج فشار قفسه سینه انجام دهید. برای کودک یک‌ساله تا پیش از بلوغ، پنج ضربه به پشت و پنج فشار شکمی انجام می‌شود. اگر کودک بی‌هوش شد، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و CPR را با فشارهای قفسه سینه شروع کنید.
این راهنما برای خفگی ناشی از جسم خارجی است و جای آموزش حضوری کمک‌های اولیه یا راهنمایی اپراتور اورژانس را نمی‌گیرد.
چطور خفگی شدید را تشخیص دهیم؟
اگر کودک هنوز می‌تواند با قدرت سرفه کند، گریه کند یا حرف بزند و هوا جابه‌جا کند، او را تشویق کنید به سرفه ادامه دهد و زیر نظرش بگیرید. تا وقتی سرفه مؤثر است، ضربه به پشت یا فشار شکمی انجام ندهید.
نشانه‌های انسداد شدید ممکن است شامل این موارد باشد:
- سرفه ضعیف یا ناتوانی در سرفه
- ناتوانی در گریه کردن یا صحبت کردن
- دشواری شدید یا ناتوانی در تنفس
- بی‌صدا شدن ناگهانی
- کبودی یا رنگ‌پریدگی لب‌ها و پوست
- بی‌حالی یا از دست دادن هوشیاری
اگر تنها نیستید، از فرد دیگری بخواهید با ۱۱۵ تماس بگیرد. اگر تنها هستید، تلفن را روی بلندگو بگذارید و هم‌زمان کمک‌های اولیه را شروع کنید.
کمک به نوزاد زیر یک سال
برای نوزاد هوشیار با انسداد شدید، چرخه‌های زیر را تکرار کنید: پنج ضربه به پشت، سپس پنج فشار قفسه سینه. برای نوزاد فشار شکمی انجام ندهید.
پنج ضربه به پشت
- نوزاد را روی ساعد خود، به حالت دمر قرار دهید و سر و فک او را نگه دارید؛ به گلویش فشار وارد نکنید.
- ساعدتان را روی ران یا سطحی محکم تکیه دهید و سر نوزاد را پایین‌تر از قفسه سینه نگه دارید.
- با پاشنه دست، پنج ضربه مشخص بین دو کتف وارد کنید.
پنج فشار قفسه سینه
اگر جسم خارج نشد:
- نوزاد را با حمایت سر و گردن به پشت برگردانید و سرش را پایین‌تر از قفسه سینه نگه دارید.
- دو انگشت را در مرکز قفسه سینه، روی نیمه پایینی استخوان جناغ قرار دهید.
- پنج فشار سریع و مشخص وارد کنید؛ پس از هر فشار اجازه دهید قفسه سینه به حالت طبیعی برگردد.
پنج ضربه به پشت و پنج فشار قفسه سینه را به‌طور متناوب ادامه دهید تا جسم خارج شود یا نوزاد بی‌هوش شود.
کمک به کودک یک‌ساله تا پیش از بلوغ
برای کودک هوشیار با انسداد شدید، چرخه‌های زیر را انجام دهید: پنج ضربه به پشت، سپس پنج فشار شکمی.
پنج ضربه به پشت
- کودک را به جلو خم کنید.
- با پاشنه دست، پنج ضربه مشخص بین دو کتف بزنید.
پنج فشار شکمی
اگر جسم خارج نشد:
- پشت کودک قرار بگیرید و دست‌ها را دور شکم او حلقه کنید.
- یک دست را مشت کنید و آن را کمی بالاتر از ناف و پایین‌تر از استخوان جناغ بگذارید.
- مشت را با دست دیگر بگیرید و پنج فشار سریع به سمت داخل و بالا وارد کنید.
پنج ضربه به پشت و پنج فشار شکمی را متناوب تکرار کنید تا جسم خارج شود یا کودک بی‌هوش شود. برای فردی که نشانه‌های بلوغ دارد، دستورالعمل بزرگسالان کاربرد دارد.
اگر نوزاد یا کودک بی‌هوش شد
اگر کودک بی‌هوش شد:
- او را با احتیاط روی سطحی صاف و سفت قرار دهید.
- با ۱۱۵ تماس بگیرید یا از فرد دیگری بخواهید تماس بگیرد.
- CPR را آغاز کنید و ابتدا فشارهای قفسه سینه را انجام دهید؛ از الگوریتم احیای متناسب با سن و آموزش خود پیروی کنید و راهنمایی اپراتور را به کار ببندید.
- هنگام باز کردن راه هوایی، داخل دهان را نگاه کنید. فقط اگر جسم را واضح می‌بینید و به‌آسانی قابل برداشتن است، آن را خارج کنید.
- انگشت را کورکورانه داخل دهان نبرید؛ این کار ممکن است جسم را به عمق بیشتری براند.
- احیا را تا بازگشت علائم حیات، رسیدن نیروهای اورژانس یا ناتوانی در ادامه دادن پی بگیرید.
چه کارهایی انجام ندهیم؟
- برای نوزاد زیر یک سال فشار شکمی انجام ندهید.
- وقتی کودک سرفه مؤثر دارد، ضربه به پشت یا فشار شکمی نزنید.
- انگشت را برای جست‌وجوی جسمی که دیده نمی‌شود وارد دهان نکنید.
- کودک را از پا آویزان نکنید و به گلوی او فشار ندهید.
- تماس با اورژانس را برای انجام اقدامات کمک‌های اولیه به تأخیر نیندازید.
پس از خارج شدن جسم
اگر برای خارج کردن جسم، فشار شکمی یا فشار قفسه سینه انجام شده، یا کودک بی‌هوش شده است، باید توسط کادر درمان ارزیابی شود. همچنین در صورت تداوم سرفه، خس‌خس، دشواری تنفس، تغییر صدا، درد یا مشکل در بلع، سریعاً کمک پزشکی بگیرید.
پیشگیری از خفگی
- کودک را هنگام غذا خوردن بنشانید و در تمام مدت مراقب او باشید.
- اجازه ندهید کودک هنگام دویدن، بازی یا حرکت غذا بخورد.
- غذاهای گرد و سفت، مانند انگور کامل، را متناسب با سن و توانایی جویدن کودک برش دهید.
- خوراکی‌های پرخطر مانند مغزها و پاپ‌کورن را به کودک خردسال ندهید.
- قطعات کوچک اسباب‌بازی، باتری سکه‌ای، آهن‌ربا، سکه و بادکنک را دور از دسترس کودک نگه دارید.
- اسباب‌بازی متناسب با سن کودک انتخاب کنید.
- مراقبان کودک را با کمک‌های اولیه خفگی و CPR آشنا کنید.
پرسش‌های متداول
اگر کودک سرفه می‌کند، باید به پشت او ضربه بزنم؟
اگر سرفه مؤثر است و کودک می‌تواند نفس بکشد یا صدا تولید کند، او را به سرفه کردن تشویق و زیر نظر بگیرید. اگر سرفه ضعیف یا بی‌اثر شد یا کودک نتوانست نفس بکشد، اقدامات انسداد شدید را شروع کنید.
آیا برای نوزاد می‌توان مانور هایملیچ انجام داد؟
خیر. برای نوزاد زیر یک سال فشار شکمی انجام نمی‌شود. روش توصیه‌شده، پنج ضربه به پشت و پنج فشار قفسه سینه به‌صورت متناوب است.
اگر جسم را در دهان کودک نمی‌بینم، می‌توانم انگشت ببرم داخل دهانش؟
خیر. فقط جسمی را که واضح می‌بینید و به‌آسانی قابل برداشتن است خارج کنید. جست‌وجوی کورکورانه با انگشت ممکن است انسداد را بدتر کند.
منابع علمی:
راهنمای احیای پایه کودکان، AHA/AAP، ۲۰۲۵
الگوریتم خفگی نوزاد، AHA/AAP، ۲۰۲۵
الگوریتم خفگی کودک، AHA/AAP، ۲۰۲۵
تاریخ آخرین بررسی و به‌روزرسانی علمی: ۷ مهر ۱۴۰۵ (۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
