قطره چشم کودکان برای چه مشکلاتی استفاده می‌شود؟

قطره‌های چشمی بسته به ماده فعال و کاربردشان برای مشکلات متفاوتی استفاده می‌شوند.

از جمله مواردی که ممکن است به قطره چشمی نیاز داشته باشند:

عفونت‌های چشمی خاص
التهاب یا قرمزی ناشی از بعضی بیماری‌ها
آلرژی و خارش چشم
خشکی یا تحریک سطح چشم
بعضی مشکلات پلک و اطراف چشم
قطره‌های مورد استفاده برای گشاد کردن مردمک در معاینه چشم
برخی بیماری‌های تخصصی چشم که نیازمند درمان تحت نظر چشم‌پزشک هستند

بنابراین نمی‌توان یک قطره چشم برای کودکان را به‌عنوان درمان عمومی تمام مشکلات چشم معرفی کرد.

مادر کودک و قطره چشم

آیا هر قرمزی چشم کودک به قطره آنتی‌بیوتیک نیاز دارد؟

خیر.

قرمزی چشم کودک می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد.

ورم ملتحمه ویروسی

این نوع عفونت معمولاً با قرمزی، اشک‌ریزش و گاهی ترشح آبکی همراه است و ممکن است هم‌زمان با سرماخوردگی ایجاد شود.

در بسیاری از موارد، ورم ملتحمه ویروسی بدون آنتی‌بیوتیک برطرف می‌شود؛ بنابراین آنتی‌بیوتیک‌های چشمی برای عفونت ویروسی مؤثر نیستند.

ورم ملتحمه باکتریایی

در این حالت ممکن است ترشح زرد یا سبز و چسبیدن پلک‌ها، به‌خصوص پس از خواب، دیده شود.

گاهی پزشک برای درمان آن قطره یا پماد آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند، اما تشخیص نوع عفونت همیشه فقط بر اساس ظاهر چشم ساده نیست.

ورم ملتحمه آلرژیک

خارش، اشک‌ریزش و قرمزی هر دو چشم از علائم معمول آن هستند و ممکن است همراه علائم آلرژی بینی دیده شوند.

در این حالت، داروهای ضدآلرژی یا قطره‌های مخصوص آلرژی ممکن است با نظر پزشک استفاده شوند.

التهاب ناشی از مواد محرک

تماس با کلر استخر، گردوغبار یا مواد تحریک‌کننده نیز می‌تواند باعث قرمزی و اشک‌ریزش چشم شود.

در چنین شرایطی، برطرف کردن عامل محرک و شست‌وشوی مناسب چشم ممکن است کافی باشد و لزوماً نیازی به آنتی‌بیوتیک وجود ندارد.

انواع قطره چشم برای کودکان

نوع قطره چشم کودکان باید بر اساس علت مشکل انتخاب شود.

قطره‌های روان‌کننده یا اشک مصنوعی

این قطره‌ها برای بعضی موارد خشکی یا تحریک سطح چشم استفاده می‌شوند و ممکن است به کاهش احساس سوزش یا ناراحتی کمک کنند.

با این حال، حتی اشک مصنوعی نیز بهتر است بر اساس سن کودک و نوع علائم انتخاب شود.

قطره‌های ضدآلرژی

در کودکان مبتلا به آلرژی چشمی، پزشک ممکن است قطره مناسب ضدآلرژی تجویز یا توصیه کند.

قرمزی و خارش مداوم چشم نباید با قطره‌های نامشخص خودسرانه درمان شود.

قطره‌های آنتی‌بیوتیک

این قطره‌ها فقط در شرایطی استفاده می‌شوند که پزشک عفونت باکتریایی یا علت دیگری را که به درمان آنتی‌بیوتیکی نیاز دارد، مطرح کند.

قطره آنتی‌بیوتیک برای هر چشم قرمز یا اشک‌آلود مناسب نیست.

قطره‌های کورتیکواستروئیدی

قطره‌های استروئیدی باید فقط با نظر چشم‌پزشک استفاده شوند. مصرف خودسرانه آنها می‌تواند بعضی عفونت‌های چشمی را تشدید کند و در برخی شرایط باعث عوارض جدی شود.

قطره‌های مورد استفاده در معاینه چشم

در برخی معاینات، چشم‌پزشک برای گشاد کردن مردمک یا اندازه‌گیری دقیق عیب انکساری از قطره‌های مخصوص استفاده می‌کند.

این قطره‌ها با قطره‌های درمانی معمول تفاوت دارند و باید فقط طبق دستور پزشک مصرف شوند.

آیا قطره‌های چشمی برای نوزادان هم استفاده می‌شوند؟

بله، اما نوع قطره و ضرورت استفاده از آن به علت مشکل بستگی دارد.

چشم نوزادان حساس است و قرمزی یا ترشح چشمی، به‌خصوص در هفته‌های اول زندگی، ممکن است نیازمند ارزیابی پزشکی باشد.

در نوزاد تازه‌متولدشده، بعضی عفونت‌های چشمی می‌توانند جدی باشند و درمان زودهنگام اهمیت دارد.

اگر نوزاد کمتر از یک ماه دارد و دچار چشم قرمز و ترشح‌دار شده است، بهتر است سریع برای ارزیابی پزشکی اقدام شود.

نحوه صحیح استفاده از قطره چشم برای کودکان

ریختن قطره در چشم کودک ممکن است دشوار باشد، اما رعایت چند مرحله می‌تواند کار را آسان‌تر و ایمن‌تر کند.

مرحله اول: دست‌ها را بشویید

پیش از تماس با صورت و چشم کودک، دست‌ها را با آب و صابون بشویید.

مرحله دوم: چشم کودک را تمیز کنید

اگر ترشح یا دلمه روی پلک وجود دارد، می‌توان آن را با پارچه یا گاز تمیز و مرطوب به‌آرامی پاک کرد.

اگر هر دو چشم درگیر هستند، برای هر چشم از قسمت تمیز جداگانه پارچه یا گاز استفاده کنید تا احتمال انتقال عفونت کمتر شود.

مرحله سوم: وضعیت مناسب ایجاد کنید

کودک باید روی سطح ایمن دراز بکشد یا در وضعیت مناسبی قرار بگیرد.

برای کودکی که همکاری می‌کند، از او بخواهید به سمت بالا نگاه کند.

مرحله چهارم: قطره را داخل پلک پایین بریزید

پلک پایین را به‌آرامی پایین بکشید و یک قطره را داخل فضای ایجادشده قرار دهید.

نوک قطره‌چکان نباید با چشم، مژه، پوست یا دست تماس پیدا کند.

مرحله پنجم: چشم را آرام ببندید

بعد از ریختن قطره، از کودک بخواهید چشم خود را به‌آرامی ببندد و چند لحظه بسته نگه دارد.

در برخی موارد، پزشک ممکن است روش خاصی برای کاهش تخلیه قطره از مجرای اشکی توصیه کند.

اگر کودک چشمش را باز نمی‌کند، قطره را چگونه بریزیم؟

اگر کودک اجازه نمی‌دهد چشمش باز بماند، می‌توان او را در وضعیت خوابیده قرار داد و مقدار تجویزشده قطره را در گوشه داخلی چشم، نزدیک بینی، قرار داد.

وقتی کودک چشم را باز یا پلک بزند، قطره وارد سطح چشم می‌شود.

این روش مخصوص کودکی است که همکاری نمی‌کند و باید مراقب بود نوک قطره‌چکان به چشم برخورد نکند.

پزشک و چشم کودک

اگر چند قطره چشمی برای کودک تجویز شده باشد چه کنیم؟

اگر پزشک چند داروی چشمی تجویز کرده است، معمولاً باید بین مصرف قطره‌های مختلف چند دقیقه فاصله وجود داشته باشد تا داروی اول پیش از استفاده از داروی بعدی از سطح چشم خارج نشود.

فاصله دقیق می‌تواند بر اساس داروها متفاوت باشد، بنابراین دستور پزشک یا بروشور فرآورده باید ملاک باشد.

اگر هم قطره و هم پماد چشمی تجویز شده باشد، معمولاً قطره زودتر و پماد بعد از آن استفاده می‌شود؛ مگر اینکه پزشک ترتیب دیگری تعیین کرده باشد.

نکات ایمنی هنگام استفاده از قطره چشم کودکان

قطره‌های چشمی باید با دقت بیشتری از بسیاری از داروهای معمول استفاده شوند، زیرا دارو مستقیماً با بافت حساس چشم تماس پیدا می‌کند.

نوک قطره‌چکان را لمس نکنید

اگر نوک بطری با چشم یا هر سطح دیگری تماس پیدا کند، احتمال آلودگی و انتقال میکروب افزایش می‌یابد.

قطره کودک دیگر را استفاده نکنید

حتی اگر علائم دو کودک شبیه یکدیگر باشد، نباید از داروی چشمی کودک دیگر یا دارویی که برای بیماری قبلی باقی مانده است استفاده کرد.

AAP نیز توصیه می‌کند از قطره بازشده فرد دیگر یا دارویی که قبلاً برای کودک دیگری تجویز شده است داخل چشم استفاده نشود.

تاریخ انقضا و مدت مصرف پس از باز شدن را بررسی کنید

برخی فرآورده‌ها بعد از باز شدن برای مدت مشخصی قابل استفاده هستند. این مدت برای همه قطره‌ها یکسان نیست.

دستور روی بسته‌بندی یا بروشور همان فرآورده را بررسی کنید.

دارو را طبق شرایط نگهداری خودش نگه دارید

همه قطره‌های چشم در یک دمای مشخص نگهداری نمی‌شوند. بعضی نیاز به یخچال دارند و برخی باید در دمای اتاق نگهداری شوند.

بنابراین شرایط نگهداری را از روی بسته‌بندی همان دارو بررسی کنید و قطره را دور از دسترس کودکان قرار دهید.

آیا می‌توان از قطره‌های ضدقرمزی برای کودک استفاده کرد؟

استفاده خودسرانه از قطره‌هایی که فقط برای کاهش موقت قرمزی چشم طراحی شده‌اند، توصیه نمی‌شود.

قرمزی چشم علت‌های مختلفی دارد و کاهش ظاهری قرمزی لزوماً به معنی برطرف شدن علت بیماری نیست.

اگر کودک چشم قرمز دارد، بهتر است ابتدا علت مشخص شود، به‌خصوص اگر درد، ترشح زیاد، حساسیت به نور یا تغییر دید نیز وجود داشته باشد.

آیا قطره هومیوپاتی یا طبیعی برای چشم کودک بی‌خطر است؟

خیر، «طبیعی» بودن یک محصول به معنی بی‌خطر بودن آن برای چشم نیست.

FDA هشدار داده است که بعضی فرآورده‌های چشمی تأییدنشده یا آلوده می‌توانند باعث عفونت و حتی آسیب جدی به بینایی شوند و فرآورده‌های چشمی باید استریل باشند.

بنابراین هر محصولی که قرار است داخل چشم کودک استفاده شود باید از منبع معتبر تهیه و برای سن و شرایط او مناسب باشد.

قطره چشم و تنبلی چشم چه ارتباطی دارند؟

تنبلی چشم یا آمبلیوپی یک مشکل بینایی رشدی است و درمان آن با یک قطره معمولی برای قرمزی یا خشکی چشم انجام نمی‌شود.

در بعضی شرایط خاص، چشم‌پزشک ممکن است برای درمان آمبلیوپی از قطره‌ای استفاده کند که موقتاً دید چشم قوی‌تر را تار می‌کند تا چشم ضعیف‌تر بیشتر مورد استفاده قرار گیرد؛ اما این درمان کاملاً تخصصی است.

آمبلیوپی ممکن است به علت اختلاف عیب انکساری، انحراف چشم، آب مروارید یا عوامل دیگر ایجاد شود و درمان زودهنگام اهمیت دارد.

آیا قطره چشم برای عیب انکساری کودک استفاده می‌شود؟

قطره‌های چشمی درمان اصلی نزدیک‌بینی، دوربینی یا آستیگماتیسم نیستند.

در معاینه تخصصی، چشم‌پزشک ممکن است از قطره‌هایی برای گشاد کردن مردمک و اندازه‌گیری دقیق عیب انکساری استفاده کند.

اگر کودک به عینک نیاز داشته باشد، اصلاح بینایی با عینک یا سایر روش‌های مناسب انجام می‌شود.

چه زمانی برای مشکل چشم کودک باید به پزشک مراجعه کنیم؟

برخی علائم چشم نیازمند بررسی سریع هستند، از جمله:

درد چشم بیشتر از یک ناراحتی خفیف
حساسیت واضح به نور
تاری یا تغییر دید
قرمزی شدید چشم
تورم شدید پلک
ترشح چرکی زیاد
آسیب یا ضربه به چشم
وجود جسم خارجی در چشم
احساس اینکه چیزی داخل چشم گیر کرده است
بدحال بودن کودک همراه با علائم چشمی

وجود این علائم به‌خصوص در نوزادان اهمیت بیشتری دارد.

اگر جسم خارجی وارد چشم کودک شد چه کنیم؟

اگر شن، خاک، ذرات کوچک یا جسم دیگری وارد چشم شد، کودک نباید چشم خود را بمالد.

در صورت امکان می‌توان چشم را با مقدار زیادی آب تمیز شست‌وشو داد؛ اما اگر جسم در چشم گیر کرده، به سطح چشم چسبیده یا بعد از شست‌وشو درد و اختلال دید باقی مانده است، باید توسط پزشک بررسی شود.

برای خارج کردن جسم فرو رفته یا چسبیده به چشم از موچین، انگشت یا ابزار دیگر استفاده نکنید.

آیا عفونت چشم کودک مسری است؟

برخی انواع ورم ملتحمه، به‌ویژه انواع ویروسی و بعضی انواع باکتریایی، می‌توانند به دیگران منتقل شوند.

برای کاهش انتقال:

دست‌ها را مرتب بشویید.
چشم کودک را لمس نکنید مگر هنگام مراقبت یا مصرف دارو.
حوله و دستمال کودک را با دیگران مشترک استفاده نکنید.
کودک را از مالیدن چشم‌ها منع کنید.
ترشحات چشم را با دستمال تمیز پاک کنید.

به‌خصوص در محیط‌های مهدکودک و مدرسه، رعایت بهداشت دست‌ها اهمیت زیادی دارد.

سوالات متداول درباره قطره چشم کودکان

آیا می‌توان قطره چشم بزرگسالان را به کودک داد؟

خودسرانه خیر. برخی قطره‌های چشمی برای سنین خاص مناسب نیستند یا ممکن است برای علت بیماری کودک انتخاب مناسبی نباشند.

آیا هر چشم قرمزی نیاز به قطره آنتی‌بیوتیک دارد؟

خیر. قرمزی چشم می‌تواند ویروسی، آلرژیک یا ناشی از تحریک باشد و آنتی‌بیوتیک در این موارد کاربردی ندارد.

اگر کودک هنگام ریختن قطره گریه کند، دارو اثر می‌کند؟

گریه و پلک زدن ممکن است باعث خروج مقداری از دارو شود. اگر مطمئن نیستید که مقدار تجویزشده وارد چشم شده است، بدون توصیه پزشک دوباره قطره نریزید.

آیا می‌توان از قطره چشمی باقی‌مانده از بیماری قبلی استفاده کرد؟

خیر. داروی باقی‌مانده ممکن است برای مشکل فعلی مناسب نباشد یا پس از باز شدن آلوده شده باشد.

آیا قطره چشم را می‌توان در یخچال نگهداری کرد؟

بسته به نوع فرآورده متفاوت است. برخی داروها باید در یخچال نگهداری شوند و برخی در دمای اتاق. دستور روی بسته‌بندی همان دارو را دنبال کنید.

آیا نوزاد با چشم قرمز باید به پزشک مراجعه کند؟

بله، به‌خصوص در نوزادان کم‌سن. چشم قرمز و ترشح‌دار در نوزاد زیر یک ماه نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است.

جمع‌بندی

قطره چشم کودکان برای مشکلات مختلفی مانند بعضی عفونت‌ها، آلرژی، خشکی، التهاب و نیز برخی معاینات تخصصی استفاده می‌شود؛ اما یک قطره برای همه مشکلات چشمی مناسب نیست.

قرمزی، اشک‌ریزش یا ترشح چشم همیشه به معنی عفونت باکتریایی نیست و ممکن است علت ویروسی، آلرژیک یا تحریکی داشته باشد. به همین دلیل، استفاده خودسرانه از قطره‌های آنتی‌بیوتیک، ضدقرمزی یا داروهای استروئیدی توصیه نمی‌شود.

برای مصرف درست قطره، دست‌ها را بشویید، نوک قطره‌چکان را به چشم یا مژه نزنید و دارو را دقیقاً طبق دستور پزشک و بروشور فرآورده استفاده کنید.

درد چشم، تغییر دید، حساسیت به نور، قرمزی شدید، تورم قابل‌توجه، ترشح چرکی زیاد، آسیب چشمی یا قرمزی و ترشح چشم در نوزاد کم‌سن نیازمند ارزیابی پزشکی است.