نوزاد نارس چیست؟ علائم، علت تولد زودرس و مراقبتهای ضروری
تولد نوزاد یکی از مهمترین اتفاقات زندگی خانواده است؛ اما گاهی نوزاد پیش از زمانی که انتظار میرود به دنیا میآید و به مراقبتهای ویژهتری نیاز دارد. نوزادی که پیش از تکمیل هفته ۳۷ بارداری متولد شود، نوزاد نارس نامیده میشود. میزان نارس بودن، وزن هنگام تولد و وضعیت سلامت نوزاد مشخص میکنند که چه نوع مراقبتی برای او لازم است.
نوزادان نارس ممکن است جثه کوچکتر، پوست نازکتر، چربی زیرپوستی کمتر و مشکلاتی در تنفس، تغذیه یا حفظ دمای بدن داشته باشند. البته همه نوزادان نارس علائم یکسانی ندارند و بعضی از نوزادانی که نزدیک به موعد زایمان متولد میشوند، به مراقبت کمتری نیاز دارند.
در این مقاله از گهوارک، با علائم نوزاد نارس، علتهای تولد زودرس، عوارض احتمالی، روشهای مراقبت، تغذیه و مفهوم سن اصلاحشده آشنا میشوید.
نوزاد نارس چیست؟
نوزاد نارس به نوزادی گفته میشود که پیش از تکمیل ۳۷ هفته بارداری متولد شده باشد. بارداری معمولاً حدود ۴۰ هفته در نظر گرفته میشود؛ بنابراین نوزادی که در هفته ۳۶ بارداری به دنیا میآید نیز نارس محسوب میشود.
نوزادان نارس بر اساس سن بارداری هنگام تولد به سه گروه تقسیم میشوند:
-
نارس بسیار زودرس: تولد پیش از هفته ۲۸ بارداری
-
نارس شدید: تولد از هفته ۲۸ تا پیش از تکمیل هفته ۳۲
-
نارس متوسط تا دیررس: تولد از هفته ۳۲ تا پیش از تکمیل هفته ۳۷
هرچه نوزاد در سن بارداری پایینتری متولد شود، احتمال نارس بودن اندامها و نیاز به مراقبت تخصصی بیشتر است. بااینحال، وضعیت هر نوزاد باید بهصورت جداگانه بررسی شود.
نکته مهم این است که نارس بودن با کموزنی هنگام تولد یکسان نیست. وزن کمتر از ۲۵۰۰ گرم بهعنوان وزن کم هنگام تولد شناخته میشود، اما نوزاد رسیده نیز ممکن است کموزن باشد و نوزاد نارس هم ممکن است وزنی بیش از این مقدار داشته باشد.
نوزاد نارس چه علائمی دارد؟
ظاهر نوزاد بهتنهایی برای تعیین میزان نارس بودن یا تشخیص مشکلات احتمالی کافی نیست. پزشک با توجه به سن بارداری، معاینه، وزن، علائم حیاتی و در صورت نیاز آزمایشها، وضعیت نوزاد را ارزیابی میکند.
۱. وزن و جثه کوچکتر
بسیاری از نوزادان نارس نسبت به نوزادان رسیده همسن بارداری، وزن و اندازه کوچکتری دارند. میزان وزن به هفته تولد، رشد جنین و عوامل دیگر بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان فقط با وزن، نارس بودن را تشخیص داد.
۲. سر نسبتاً بزرگتر در مقایسه با بدن
در بعضی نوزادان نارس، سر در مقایسه با تنه بزرگتر به نظر میرسد. این ویژگی ممکن است با رشد ناکامل سایر بخشهای بدن ارتباط داشته باشد، اما بهتنهایی نشانه قطعی نارس بودن نیست.
۳. پوست نازک و چربی زیرپوستی کم
پوست نوزاد نارس ممکن است نازکتر، براقتر یا صورتیتر باشد و رگهای زیر پوست بهوضوح دیده شوند. این وضعیت بهویژه در نوزادانی که بسیار زود متولد شدهاند، بیشتر دیده میشود.
۴. موهای ظریف روی بدن
برخی نوزادان نارس موهای ظریف و نرمی به نام لانگو روی بدن دارند. میزان این موها با سن بارداری متفاوت است و وجود یا نبود آن بهتنهایی معیار تشخیص محسوب نمیشود.
۵. چینهای کمتر در کف پا
در نوزادانی که زودتر از موعد متولد میشوند، ممکن است چینهای کف پا کمتر از نوزادان رسیده باشد. پزشک در کنار سایر نشانهها از این ویژگی برای ارزیابی بلوغ جسمی کمک میگیرد.
۶. نرمی گوشها و رشد ناکامل غضروف
غضروف گوش در نوزادان بسیار نارس ممکن است نرمتر باشد و لبه گوش شکل کامل و سفتی نداشته باشد. این ویژگی نیز باید در کنار سایر یافتههای معاینه بررسی شود.
۷. رشد ناکامل بافت پستان و اندامهای تناسلی
در برخی نوزادان نارس، بافت پستان هنوز بهخوبی رشد نکرده است. در نوزادان پسر نیز ممکن است بیضهها هنوز بهطور کامل در کیسه بیضه قرار نگرفته باشند. این موارد به سن بارداری و میزان بلوغ جسمی وابستهاند.
۸. ضعف در مکیدن و بلع
هماهنگی مکیدن، بلع و تنفس در نوزادان بسیار نارس ممکن است کامل نشده باشد. به همین دلیل بعضی از آنها برای دریافت شیر به کمک تخصصی یا تغذیه از طریق لوله نیاز دارند.
۹. دشواری در حفظ دمای بدن
نوزاد نارس ممکن است به دلیل چربی زیرپوستی کمتر و تکامل ناکامل سازوکارهای تنظیم دما، نتواند گرمای بدن خود را بهخوبی حفظ کند. به همین دلیل کنترل دمای محیط و بدن او اهمیت زیادی دارد.
۱۰. مشکلات تنفسی یا وقفه در تنفس
ریهها و مرکز کنترل تنفس در بعضی نوزادان نارس هنوز به بلوغ کامل نرسیدهاند. این نوزادان ممکن است برای تنفس به حمایت پزشکی نیاز داشته باشند یا دچار دورههایی از آپنه، یعنی وقفه موقت تنفس، شوند.
هشدار: اگر نوزاد پس از ترخیص دچار کبودی لبها، وقفه تنفسی، دشواری تنفس، بیحالی شدید، ناتوانی در شیر خوردن یا کاهش واضح پاسخدهی شود، فوراً کمک پزشکی دریافت کنید. در نوزادان کمسن، تب ۳۸ درجه سانتیگراد یا بیشتر نیز نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
علت تولد نوزاد نارس چیست؟
تولد زودرس میتواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد. در بسیاری از موارد، علت دقیق مشخص نمیشود. گاهی زایمان زودرس خودبهخود آغاز میشود و گاهی پزشک به دلیل خطر برای مادر یا جنین، تصمیم میگیرد زایمان زودتر انجام شود.
عوامل زیر میتوانند احتمال تولد زودرس را افزایش دهند:
۱. سابقه زایمان زودرس
زنانی که در بارداری قبلی زایمان زودرس داشتهاند، ممکن است در بارداریهای بعدی نیز در معرض خطر بیشتری باشند. سابقه پزشکی مادر باید در مراقبتهای دوران بارداری در نظر گرفته شود.
۲. بارداری چندقلویی
در بارداری دوقلو یا چندقلو، احتمال زایمان پیش از هفته ۳۷ بیشتر است. این موضوع میتواند به عوامل مرتبط با رشد همزمان چند جنین و افزایش فشار بر رحم ارتباط داشته باشد.
۳. برخی عفونتها
برخی عفونتها، از جمله عفونتهای دستگاه تناسلی یا ادراری، ممکن است با افزایش احتمال زایمان زودرس ارتباط داشته باشند. تشخیص و درمان عفونت در دوران بارداری باید با نظر پزشک انجام شود.
۴. بیماریهای زمینهای مادر
بعضی بیماریها مانند فشار خون بالا، دیابت و برخی مشکلات کلیوی یا قلبی ممکن است خطر عوارض بارداری و نیاز به زایمان زودتر را افزایش دهند.
۵. مشکلات جفت، دهانه رحم یا رحم
برخی اختلالات جفت، کوتاهی دهانه رحم، مشکلات ساختاری رحم یا خونریزیهای دوران بارداری میتوانند در افزایش احتمال زایمان زودرس نقش داشته باشند.
۶. فاصله کوتاه بین بارداریها و برخی عوامل مربوط به بارداری
فاصله کوتاه میان بارداریها و بعضی شرایط مرتبط با سلامت مادر ممکن است با افزایش خطر تولد زودرس همراه باشند. ارزیابی خطر باید بر اساس شرایط فردی انجام شود.
۷. مصرف دخانیات و مواد مخدر
مصرف سیگار، سایر محصولات دخانی و مواد مخدر در دوران بارداری با افزایش خطر پیامدهای نامطلوب بارداری، از جمله زایمان زودرس، ارتباط دارد. پرهیز از این مواد و دریافت کمک برای ترک آنها اهمیت دارد.
۸. سن مادر و شرایط اجتماعی و اقتصادی
سن بسیار پایین یا سن بالاتر مادر و دسترسی محدود به مراقبتهای دوران بارداری ممکن است با افزایش خطر زایمان زودرس ارتباط داشته باشند. این عوامل بهتنهایی علت قطعی نیستند و نباید تولد نوزاد نارس را به کوتاهی یا تقصیر مادر نسبت داد.
آیا میتوان از تولد نوزاد نارس پیشگیری کرد؟
تمام موارد زایمان زودرس قابل پیشگیری نیستند؛ بااینحال، مراقبت مناسب پیش از بارداری و در طول آن میتواند به شناسایی و مدیریت بعضی عوامل خطر کمک کند.
راهکارهای مهم عبارتاند از:
-
مراجعه منظم به پزشک یا ماما در دوران بارداری
-
کنترل بیماریهای زمینهای پیش از بارداری و در طول آن
-
تغذیه متعادل و دریافت مکملهایی که پزشک توصیه میکند
-
پرهیز از سیگار، دخانیات، الکل و مواد مخدر
-
بررسی و درمان عفونتهای احتمالی طبق نظر پزشک
-
اطلاع دادن سابقه زایمان زودرس یا مشکلات دهانه رحم به پزشک
-
انجام بررسیهای لازم برای ارزیابی رشد جنین و سلامت بارداری
اگر پیش از هفته ۳۷ بارداری دچار انقباضهای منظم، فشار لگنی، کمردرد مداوم، خونریزی یا خروج مایع از واژن شدید، سریعاً با مرکز درمانی تماس بگیرید یا برای ارزیابی مراجعه کنید. این نشانهها همیشه به معنای زایمان زودرس نیستند، اما نیاز به بررسی دارند.
در بعضی شرایط، پزشک میتواند درمانهایی را برای کاهش خطر یا بهبود وضعیت نوزاد در صورت احتمال زایمان زودرس در نظر بگیرد. مصرف دارو یا تلاش برای متوقف کردن انقباضها نباید بدون ارزیابی پزشکی انجام شود.
مشکلات و عوارض احتمالی نوزاد نارس
همه نوزادان نارس دچار عوارض جدی نمیشوند. احتمال بروز مشکلات به سن بارداری هنگام تولد، وزن، بیماریهای همراه و کیفیت مراقبت بستگی دارد. بااینحال، برخی عوارض در نوزادان نارس شایعتر هستند.
۱. مشکلات تنفسی
ریههای نوزاد ممکن است برای تنفس مستقل آمادگی کامل نداشته باشند. برخی نوزادان به اکسیژن، حمایت تنفسی یا درمانهای تخصصی نیاز دارند.
۲. مشکل در تغذیه
نوزادان نارس ممکن است در مکیدن و بلع شیر مشکل داشته باشند یا زود خسته شوند. تیم درمان با توجه به توانایی نوزاد، روش مناسب تغذیه را انتخاب میکند.
۳. دشواری در تنظیم دمای بدن
این نوزادان ممکن است سریعتر گرمای بدن خود را از دست بدهند. کنترل دما و استفاده از تجهیزات مناسب یا مراقبت کانگورویی طبق شرایط بالینی، اهمیت دارد.
۴. زردی نوزاد
کبد نوزاد نارس ممکن است برای پردازش بیلیروبین به بلوغ کافی نرسیده باشد. به همین دلیل خطر زردی در این نوزادان بیشتر است. در صورت بالا رفتن بیلیروبین تا حد مشخص، ممکن است فتوتراپی یا درمانهای دیگر لازم باشد.
۵. کمخونی
نوزادان نارس ممکن است به دلایل مختلف، از جمله ذخایر کمتر آهن یا نمونهگیریهای مکرر خون در بیمارستان، دچار کمخونی شوند. درمان بر اساس شدت کمخونی و وضعیت نوزاد تعیین میشود.
۶. عفونتها
سیستم ایمنی نوزاد نارس هنوز در حال تکامل است و او ممکن است در برابر بعضی عفونتها آسیبپذیرتر باشد. شستوشوی دستها، رعایت اصول بهداشتی و پیگیری برنامه مراقبت و واکسیناسیون توصیهشده اهمیت دارد.
۷. مشکلات چشمی و شنوایی
برخی نوزادان نارس، بهویژه نوزادانی که بسیار زود متولد شدهاند یا وزن تولد بسیار پایینی دارند، ممکن است در معرض مشکلات چشمی مانند رتینوپاتی نوزاد نارس یا اختلالات شنوایی باشند. انجام غربالگری و پیگیریهای تعیینشده توسط تیم درمان ضروری است.
۸. مشکلات رشد و تکامل
برخی کودکان متولدشده بهصورت نارس ممکن است در آینده به حمایت بیشتری برای رشد حرکتی، گفتار، یادگیری یا سایر مهارتهای رشدی نیاز داشته باشند. بااینحال، پیامدها در همه کودکان یکسان نیستند و تولد نارس به معنای قطعی بودن ناتوانی یا اختلال یادگیری نیست.
پیگیری منظم رشد، شنوایی، بینایی و مهارتهای تکاملی به شناسایی زودهنگام مشکلات احتمالی کمک میکند.
مراقبت از نوزاد نارس در بیمارستان
برخی نوزادان نارس به بستری در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان یا NICU نیاز دارند. همه نوزادان نارس الزاماً به مدت طولانی در این بخش بستری نمیشوند؛ تصمیمگیری به سن بارداری، وزن، تنفس، تغذیه و وضعیت عمومی نوزاد بستگی دارد.
حفظ دمای بدن
برای کمک به حفظ دمای بدن، ممکن است نوزاد در انکوباتور یا زیر گرمکن مخصوص قرار گیرد. دمای بدن و محیط بهطور منظم بررسی میشود تا از سرد شدن یا گرم شدن بیش از حد نوزاد جلوگیری شود.
کمک به تنفس
اگر نوزاد بهخوبی نفس نکشد، تیم درمان ممکن است از اکسیژن، حمایت تنفسی غیرتهاجمی یا دستگاه تنفس استفاده کند. نوع درمان بر اساس شدت مشکل و وضعیت بالینی انتخاب میشود.
تغذیه و تأمین نیازهای غذایی
شیر مادر معمولاً گزینه ترجیحی برای تغذیه نوزاد نارس است. اگر نوزاد توانایی مکیدن و بلع ایمن نداشته باشد، ممکن است شیر دوشیدهشده مادر از طریق لولهای که به معده میرسد، به او داده شود.
در بعضی شرایط، نوزاد نارس به مکملهای تغذیهای یا تقویتکننده شیر مادر نیاز دارد. در صورت در دسترس نبودن شیر مادر، تیم درمان ممکن است گزینههای دیگری مانند شیر اهدایی پاستوریزه یا شیر خشک مخصوص نوزادان نارس را با توجه به شرایط و امکانات موجود بررسی کند.
والدین نباید بدون راهنمایی تیم درمان، روش تغذیه، مقدار شیر یا مکملهای نوزاد را تغییر دهند.
بررسی و درمان زردی
میزان بیلیروبین نوزاد بر اساس سن او پس از تولد، سن بارداری و عوامل خطر بررسی میشود. در صورت نیاز، فتوتراپی انجام میشود. قرار دادن نوزاد در معرض نور مستقیم خورشید جایگزین ایمن و قابلاعتمادی برای فتوتراپی پزشکی نیست.
پایش تنفس، ضربان قلب و سایر علائم حیاتی
بسته به وضعیت نوزاد، ضربان قلب، تنفس، اکسیژن خون، فشار خون، قند خون و سایر شاخصها بررسی میشوند. اگر مشکلی وجود داشته باشد، تیم درمان درمان مناسب را آغاز میکند.
مراقبت از عفونت و کمخونی
در صورت وجود نشانههای عفونت یا شواهد آزمایشگاهی، پزشک بررسیها و درمانهای لازم را انجام میدهد. کمخونی نیز بر اساس شدت و وضعیت نوزاد مدیریت میشود؛ همه نوزادان نارس به آنتیبیوتیک یا تزریق خون نیاز ندارند.
والدین چگونه میتوانند با نوزاد نارس ارتباط برقرار کنند؟
بستری شدن نوزاد در NICU ممکن است برای والدین اضطرابآور باشد، اما حضور و مشارکت آنها در مراقبت، در صورت امکان و با هماهنگی تیم درمان، اهمیت زیادی دارد.
-
با صدای آرام با نوزاد صحبت کنید.
-
درباره امکان لمس کردن، در آغوش گرفتن یا مراقبت کانگورویی از پرستار سؤال کنید.
-
در صورت امکان، برای دوشیدن و نگهداری مناسب شیر مادر از راهنمایی تیم تغذیه و پرستاری استفاده کنید.
-
روشهای مراقبت از نوزاد، شستن دستها و تشخیص نشانههای هشدار را یاد بگیرید.
-
پیش از ترخیص، برنامه تغذیه، داروها، پیگیریها و زمان مراجعه بعدی را با تیم درمان مرور کنید.
مراقبت کانگورویی چیست؟
مراقبت کانگورویی شامل تماس پوست با پوست نوزاد با مادر یا مراقب و حمایت از تغذیه با شیر مادر است. این روش برای نوزادان نارس و کموزن توصیه میشود و میتواند به حفظ دمای بدن، تغذیه و پیوند عاطفی کمک کند.
زمان آغاز و نحوه انجام آن باید متناسب با وضعیت نوزاد و امکانات درمانی باشد. اگر نوزاد به حمایت تنفسی یا پایش ویژه نیاز دارد، تیم درمان مشخص میکند چگونه و چه زمانی این تماس انجام شود.
مراقبت از نوزاد نارس پس از ترخیص از بیمارستان
ترخیص از NICU به این معناست که نوزاد از نظر تیم درمان برای ادامه مراقبت در خانه آمادگی کافی دارد؛ اما ممکن است همچنان به پیگیریهای بیشتری نسبت به نوزاد رسیده نیاز داشته باشد.
نکات مهم پس از ترخیص عبارتاند از:
-
برنامه تغذیه و مقدار شیر توصیهشده را رعایت کنید.
-
وزنگیری و رشد نوزاد را در ویزیتهای تعیینشده بررسی کنید.
-
غربالگریهای شنوایی، بینایی و تکامل را طبق برنامه انجام دهید.
-
واکسیناسیون را بر اساس توصیه پزشک پیگیری کنید.
-
پیش از لمس نوزاد، دستها را بشویید و تماس با افراد بیمار را محدود کنید.
-
برای خواب، نوزاد را به پشت و روی سطح صاف و سفت بخوابانید؛ از بالش، پتوهای شل و وسایل نرم در فضای خواب استفاده نکنید.
-
نشانههای هشدار مانند دشواری تنفس، تب، بیحالی یا تغذیه ضعیف را جدی بگیرید.
اگر نوزاد نارس در خانه بهسختی نفس میکشد، کبود میشود، پاسخدهیاش کاهش یافته یا وقفه تنفسی دارد، فوراً کمک پزشکی دریافت کنید.
سن نوزاد نارس چگونه محاسبه میشود؟
برای بررسی رشد و تکامل نوزاد نارس، دانستن تفاوت سن بارداری، سن تقویمی و سن اصلاحشده اهمیت دارد.
۱. سن بارداری هنگام تولد
سن بارداری نشان میدهد نوزاد هنگام تولد چند هفته و چند روز از بارداری را پشت سر گذاشته است. این سن معمولاً بر اساس اطلاعات قاعدگی مادر و سونوگرافیهای بارداری تعیین میشود.
۲. سن پس از تولد یا سن تقویمی
سن تقویمی از روز تولد نوزاد محاسبه میشود. برای مثال، نوزادی که ۳ ماه پیش به دنیا آمده است، از نظر تقویمی ۳ ماه دارد؛ حتی اگر زودتر از موعد متولد شده باشد.
۳. سن اصلاحشده نوزاد نارس
سن اصلاحشده، سن تقویمی کودک پس از در نظر گرفتن مدتی است که زودتر از موعد متولد شده است. این معیار معمولاً در ارزیابی رشد و تکامل کودکان نارس، بهویژه در دو سال نخست زندگی، کاربرد دارد.
مثال: اگر نوزادی در هفته ۳۲ بارداری به دنیا آمده باشد، تقریباً ۸ هفته زودتر از موعد ۴۰ هفتگی متولد شده است. اگر سن تقویمی او ۶ ماه باشد، سن اصلاحشدهاش حدود ۴ ماه خواهد بود.
برای محاسبه دقیقتر، میتوان تعداد هفتههایی را که نوزاد زودتر از موعد متولد شده است از سن تقویمی او کم کرد. پزشک از سن اصلاحشده در کنار نمودارهای رشد و ارزیابی مهارتهای کودک استفاده میکند.
سن اصلاحشده ابزار راهنماست و به این معنا نیست که همه کودکان نارس باید دقیقاً مانند کودکی با همان سن اصلاحشده رفتار کنند. اگر درباره رشد یا مهارتهای کودک نگرانی دارید، با پزشک او مشورت کنید.
پرسشهای متداول درباره نوزاد نارس
نوزاد نارس از چند هفتگی به دنیا میآید؟
هر نوزادی که پیش از تکمیل هفته ۳۷ بارداری متولد شود، نارس محسوب میشود. میزان نارس بودن با توجه به هفته تولد مشخص میشود.
آیا وزن کمتر از ۲۵۰۰ گرم نشانه قطعی نارس بودن است؟
خیر. وزن کمتر از ۲۵۰۰ گرم به معنای کموزنی هنگام تولد است و ممکن است در نوزاد نارس یا رسیده دیده شود. برای تشخیص نارس بودن باید سن بارداری هنگام تولد مشخص باشد.
آیا همه نوزادان نارس باید در NICU بستری شوند؟
خیر. بعضی نوزادان نارس، بهویژه نوزادانی که نزدیکتر به موعد زایمان متولد شدهاند و وضعیت پایداری دارند، ممکن است به مراقبت ویژه طولانی نیاز نداشته باشند. تصمیم به بستری بر اساس وضعیت هر نوزاد گرفته میشود.
آیا نوزاد نارس میتواند با شیر مادر تغذیه شود؟
بله. شیر مادر معمولاً گزینه ترجیحی است. اگر نوزاد هنوز توانایی مکیدن و بلع مناسب ندارد، ممکن است شیر دوشیدهشده از طریق لوله به او داده شود. بعضی نوزادان نیز به تقویتکننده شیر یا مکملهای تجویزشده نیاز دارند.
آیا نوزاد نارس در آینده دچار مشکلات رشدی میشود؟
نه لزوماً. برخی کودکان نارس به حمایت بیشتری در رشد حرکتی، زبان، یادگیری، بینایی یا شنوایی نیاز دارند، اما پیامدها متفاوتاند. پیگیری منظم و ارزیابی زودهنگام میتواند به شناسایی نیازهای کودک کمک کند.
سن اصلاحشده تا چه زمانی استفاده میشود؟
سن اصلاحشده معمولاً در دو سال نخست زندگی برای ارزیابی رشد و تکامل کودک نارس استفاده میشود. مدت و نحوه استفاده از آن به شرایط کودک و نظر متخصص بستگی دارد.
جمعبندی
نوزاد نارس پیش از تکمیل هفته ۳۷ بارداری متولد میشود و ممکن است به دلیل تکامل ناکامل برخی اندامها، در تنفس، تغذیه، حفظ دمای بدن یا سایر عملکردها به کمک بیشتری نیاز داشته باشد. میزان این نیاز به سن بارداری، وزن هنگام تولد و وضعیت سلامت نوزاد بستگی دارد.
مراقبت تخصصی پس از تولد، حمایت از تغذیه با شیر مادر، مراقبت کانگورویی در صورت مناسب بودن شرایط و پیگیری منظم رشد و تکامل از بخشهای مهم مراقبت از نوزاد نارس هستند. آگاهی والدین از علائم هشدار و سن اصلاحشده نیز به مراقبت بهتر کمک میکند.
منابع علمی
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/preterm-birth/
https://www.cdc.gov/maternal-infant-health/preterm-birth/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK586701/
https://www.nice.org.uk/guidance/ng72/chapter/Recommendations
تاریخ آخرین بهروزرسانی علمی: ۴ مهر ۱۴۰۵ (۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶)