آلرژی پاییزی در کودکان؛ علائم، تفاوت با سرماخوردگی و روش های درمان

خلاصه مطلب: آلرژی پاییزی در کودکان واکنشی التهابی به محرک های فصلی مانند گرده علف های هرز و هاگ قارچ ها است که معمولا با آبریزش شفاف بینی، عطسه های مکرر، خارش چشم و سرفه های خشک بدون تب بروز می کند. برای کنترل این عارضه، تشخیص دقیق تفاوت آن با سرماخوردگی، به حداقل رساندن تماس با محرک ها و مصرف منظم داروهای ضدحساسیت طبق دستور پزشک ضروری است.

آلرژی پاییزی در کودکان چیست و چه عواملی باعث آن می شوند؟

با آغاز فصل پاییز و کاهش دمای هوا، ترکیب آلرژن های محیطی تغییر می کند. سیستم ایمنی برخی کودکان این مواد بی خطر را به عنوان تهدید شناسایی کرده و هیستامین ترشح می کند. آلرژی پاییزی در کودکان اغلب نوعی رینیت آلرژیک فصلی است.

عوامل اصلی تحریک حساسیت پاییزی شامل موارد زیر است:

• گرده گیاهان و علف های هرز پاییزی مانند درمنه و آمبروزیا
• هاگ قارچ ها و کپک ها که لابلای برگ های مرطوب و خیس کف حیاط یا بوستان ها رشد می کنند
• افزایش مایت ها و گردوغبار داخل خانه به علت بسته شدن درب ها، پنجره ها و روشن شدن وسایل گرمایشی

علائم شایع آلرژی پاییزی در کودکان

نشانه های حساسیت پاییزی به صورت تدریجی یا با قرار گرفتن در معرض هوای آزاد تشدید می شوند. مهم ترین علائم عبارتند از:

• عطسه های پی در پی و ناگهانی
• خارش، قرمزی و آبریزش چشم (ملتحمه آلرژیک)
• ترشحات شفاف، رقیق و بدون بوی بینی
• گرفتگی مداوم بینی و تنفس دهانی، به ویژه در طول خواب
• سرفه های خشک و تحریکی که شب ها یا اوایل صبح بدتر می شوند
• تیرگی و پف زیر چشم ها ناشی از احتقان وریدی مخاط بینی

تفاوت آلرژی پاییزی با سرماخوردگی در کودکان

تشخیص اشتباه آلرژی به جای عفونت ویروسی باعث مصرف بی رویه آنتی بیوتیک یا شربت های سرماخوردگی نامناسب می شود. جدول زیر شاخص های بالینی تفکیک این دو عارضه را نشان می دهد:

روش های علمی درمان و کنترل آلرژی پاییزی در کودکان

درمان آلرژی پاییزی بر پایه کاهش التهاب مخاطی، مهار واکنش های هیستامینی و رفع احتقان تنفسی کودک انجام می پذیرد.

شستشوی مداوم مجاری تنفسی با سرم سالین

شستن منظم حفره های بینی با قطره یا اسپری کلرید سدیم، آلرژن های نشسته روی مخاط را خارج کرده و احتقان را کاهش می دهد. این کار باید روزانه، به ویژه بلافاصله پس از بازگشت کودک از بیرون یا مهدکودک، انجام شود.

مصرف آنتی هیستامین های مناسب کودکان

آنتی هیستامین های خوراکی نسل دوم (نظیر ستیریزین، لوراتادین یا دس لوراتادین) به شکل شربت آلرژی برای کودکان به کار می روند. این داروها بدون اثرات خواب آلودگی شدید، خارش، عطسه و آبریزش بینی را مهار می کنند. دوز و طول دوره مصرف باید با تایید متخصص اطفال تعیین شود.

اسپری های کورتیکواستروئیدی داخل بینی

برای کودکان با گرفتگی و التهاب مداوم مخاط بینی، اسپری های استروئیدی موضعی (نظیر فلوتیکازون یا مومتازون) طبق دستور پزشک تجویز می شوند. این اسپری ها با جذب موضعی، ورم غشای مخاطی را کاهش داده و تنفس راحت تری برای کودک ایجاد می کنند.

قطره های چشمی ضد حساسیت

در صورتی که کودک دچار قرمزی و خارش مداوم چشم ناشی از آلرژی پاییزی باشد، استفاده از قطره های تثبیت کننده مست سل (مانند کتوتیفن چشمی) با نسخه پزشک ضرورت می یابد.

اقدامات خانگی و محیطی جهت پیشگیری از حساسیت پاییزی

• تعویض لباس های کودک و شستشوی دست و صورت بلافاصله پس از ورود به خانه
• بستن پنجره های منزل و خودرو در ساعات اوج گرده افشانی (اوایل صبح و غروب)
• عدم بازی کودک در میان برگ های پوسیده و خیس حیاط یا پارک
• استفاده از دستگاه تصفیه هوا با فیلتر HEPA در اتاق خواب کودک
• پرهیز از پهن کردن لباس های شسته شده در فضای باز خارج از خانه برای خشک شدن
• حمام دادن شبانه کودک قبل از خواب برای پاک کردن گرده های چسبیده به پوست و مو

چه زمانی باید سریعا به پزشک مراجعه کرد؟

در صورتی که آلرژی پاییزی در کودکان با نشانه های هشداردهنده همراه شود، ارزیابی اورژانسی الزامی است:

• خس خس سینه، تنگی نفس و سختی در دم یا بازدم
• ایجاد سرفه های مداوم شبانه که مانع از خواب کودک می شوند
• بی اثر بودن داروهای روتین ضدحساسیت
• بروز تورم در ناحیه لب ها، زبان، پلک ها یا علائم مشکوک به آنافیلاکسی

پرسش های متداول والدین درباره آلرژی پاییزی کودکان

آیا آلرژی پاییزی با افزایش سن برطرف می شود؟

در بسیاری از کودکان سیستم ایمنی به مرور تعدیل شده و شدت علائم کاهش می یابد؛ اما در برخی موارد در صورت عدم درمان صحیح، ممکن است زمینه تشدید بیماری به سمت آسم آلرژیک وجود داشته باشد.

آیا استفاده از داروهای گیاهی برای درمان آلرژی کودکان توصیه می شود؟

مصرف خودسرانه عصاره های گیاهی، عسل برای کودکان زیر یک سال یا بخور گیاهان معطر می تواند واکنش سیستم ایمنی را تشدید کرده و به تشدید اسپاسم برونش منجر شود. درمان باید متکی بر پروتکل های دارویی بالینی باشد.

چه تفاوتی بین سرفه آلرژیک و سرفه ناشی از آنفولانزا وجود دارد؟

سرفه آلرژیک خشک، خارش دار و بدون تب بوده و با دور شدن از آلرژن بهبود می یابد؛ در حالی که سرفه آنفولانزا همراه با تب، درد بدن و ترشحات ریوی است.

منابع علمی:

American Academy of Pediatrics - Seasonal Allergies in Children

Mayo Clinic - Pediatric Seasonal Allergies: Symptoms and Treatment

CDC - Pollen and Allergies Overview