آنفولانزا در بارداری؛ علائم، خطر برای جنین، درمان و پیشگیری
بررسی و تأیید پزشکی: دکتراحمدشاه فرهت
تخصص: فوق‌تخصص نوزادان
تاریخ آخرین بررسی پزشکی: ۷ آبان ۱۴۰۵ (۲۹ اکتبر ۲۰۲۶)
خلاصه مطلب:
وقتی یک زن باردار دچار تب، لرز و بدن‌درد می‌شود، یکی از اولین نگرانی‌هایش این است که آیا بیماری به جنین آسیب می‌زند یا نه. این نگرانی به‌خصوص در ماه‌های اول بارداری بیشتر است؛ زمانی که مادر هنوز از روند رشد جنین مطمئن نیست و ممکن است درباره مصرف هر دارویی تردید داشته باشد.
آنفولانزا در بارداری را نباید با یک سرماخوردگی ساده اشتباه گرفت. زنان باردار بیشتر در معرض عوارض شدید این بیماری قرار دارند، اما ابتلا به آنفولانزا به معنی آسیب قطعی به جنین نیست. تشخیص به‌موقع، درمان مناسب و کنترل تب می‌تواند به کاهش خطر عوارض کمک کند.
اگر در دوران بارداری ناگهان دچار تب، سرفه، لرز یا بدن‌درد شده‌اید، همان روز با پزشک یا مرکز مراقبت بارداری تماس بگیرید. برای شروع درمان ضروری، منتظر شدیدتر شدن علائم یا آماده شدن نتیجه آزمایش نمانید.
آنفولانزا در بارداری چه خطری برای جنین دارد؟
بارداری تغییراتی در سیستم ایمنی، تنفس و گردش خون ایجاد می‌کند. به همین دلیل، ابتلا به آنفولانزا ممکن است در این دوران شدیدتر باشد و احتمال عوارضی مانند ذات‌الریه، مشکلات تنفسی و بستری شدن را افزایش دهد.
خطر برای جنین معمولاً به‌طور مستقیم و قطعی نیست؛ بلکه عواملی مانند تب قابل‌توجه، بیماری شدید، کم‌آبی بدن و عوارض ایجادشده در مادر می‌توانند بر روند بارداری اثر بگذارند.
در برخی موارد، آنفولانزای شدید با افزایش احتمال زایمان زودرس و سایر پیامدهای نامطلوب بارداری ارتباط دارد. بااین‌حال، بسیاری از زنان باردار پس از ابتلا به آنفولانزا با مراقبت مناسب بهبود پیدا می‌کنند و بارداری آن‌ها بدون مشکل ادامه می‌یابد.
بنابراین، اگر به آنفولانزا مبتلا شده‌اید، تصور نکنید که حتماً اتفاق بدی برای جنین افتاده است. مهم‌ترین اقدام، پیگیری سریع وضعیت مادر و دریافت درمان مناسب است.
آیا آنفولانزا در سه‌ماهه اول بارداری خطرناک‌تر است؟
سه‌ماهه اول بارداری دوره مهمی از رشد و شکل‌گیری اندام‌های جنین است. به همین دلیل، تب در این دوره اهمیت ویژه‌ای دارد. برخی مطالعات بین تب در اوایل بارداری و افزایش احتمال بعضی ناهنجاری‌های مادرزادی، از جمله نقص لوله عصبی، ارتباط نشان داده‌اند؛ اما این ارتباط به معنی آسیب حتمی به جنین نیست.
در سه‌ماهه دوم و سوم نیز خطر عوارض شدید آنفولانزا برای مادر وجود دارد. در موارد شدید، احتمال زایمان زودرس یا نیاز به بستری شدن افزایش پیدا می‌کند.
اگر در هر مرحله از بارداری تب یا علائم مشکوک به آنفولانزا دارید، همان روز با پزشک تماس بگیرید. برای بررسی وضعیت خود منتظر نمانید تا تب چند روز ادامه پیدا کند.
علائم آنفولانزا در بارداری چیست؟
آنفولانزا معمولاً ناگهانی شروع می‌شود و ممکن است طی چند ساعت باعث احساس بیماری و ضعف قابل‌توجه شود. علائم آن با سرماخوردگی شباهت دارد، اما بدن‌درد و خستگی در آنفولانزا اغلب شدیدتر است.
علائم شایع عبارت‌اند از:
-
تب یا احساس تب و لرز
-
سرفه و گلودرد
-
آبریزش یا گرفتگی بینی
-
بدن‌درد و درد عضلانی
-
سردرد
-
خستگی و ضعف شدید
-
کاهش اشتها
-
گاهی تهوع، استفراغ یا اسهال
همه افراد مبتلا الزاماً تب ندارند. همچنین، از روی علائم به‌تنهایی نمی‌توان آنفولانزا را همیشه از کووید ۱۹ یا سایر عفونت‌های تنفسی تشخیص داد.
اگر در دوران بارداری دچار تنگی نفس، ضعف شدید یا ناتوانی در نوشیدن مایعات شده‌اید، وضعیت شما نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
تفاوت سرماخوردگی و آنفولانزا در بارداری
| علامت | سرماخوردگی | آنفولانزا |
|---|---|---|
| شروع بیماری | معمولاً تدریجی | اغلب ناگهانی |
| تب | کمتر شایع یا خفیف | شایع‌تر |
| بدن‌درد | معمولاً خفیف | ممکن است شدید باشد |
| خستگی | معمولاً خفیف | گاهی شدید |
| سرفه | ممکن است وجود داشته باشد | ممکن است شدید باشد |
| آبریزش بینی و عطسه | شایع | ممکن است وجود داشته باشد |
این تفاوت‌ها قطعی نیستند. اگر پزشک به آنفولانزا مشکوک باشد، ممکن است آزمایش درخواست کند؛ بااین‌حال، در زنان باردار شروع درمان ضروری نباید صرفاً به دلیل انتظار برای نتیجه آزمایش به تأخیر بیفتد.
اگر در بارداری آنفولانزا گرفتیم چه کنیم؟
اگر ناگهان دچار تب، لرز، بدن‌درد یا سرفه شده‌اید، اولین اقدام تماس با پزشک یا مرکز مراقبت بارداری است. پزشک با توجه به علائم، زمان شروع بیماری، سن بارداری و وضعیت عمومی شما درباره آزمایش و درمان تصمیم می‌گیرد.
تا زمان دریافت راهنمایی پزشکی، در صورت نداشتن محدودیت خاص می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:
-
مایعات کافی بنوشید تا از کم‌آبی بدن جلوگیری شود.
-
استراحت کنید و از فعالیت سنگین بپرهیزید.
-
دمای بدن خود را اندازه بگیرید و روند تب را پیگیری کنید.
-
پیش از مصرف هر دارویی برای تب یا درد، با پزشک مشورت کنید.
-
اگر علائم شدیدتر شدند یا نشانه‌های هشدار ظاهر شدند، مراجعه را به تأخیر نیندازید.
استراحت و مصرف مایعات به بهبود حال عمومی کمک می‌کنند، اما جایگزین ارزیابی پزشکی و درمان ضدویروسی در صورت نیاز نیستند.
داروی آنفولانزا در بارداری چیست؟
نگرانی درباره اثر داروها بر جنین باعث می‌شود بعضی مادران برای درمان بیماری تردید داشته باشند. بااین‌حال، مصرف داروی مناسب در زمان لازم ممکن است از عوارض بیماری شدید جلوگیری کند. انتخاب دارو باید با نظر پزشک انجام شود.
اوسلتامیویر یا تامیفلو
اوسلتامیویر که با نام تجاری تامیفلو نیز شناخته می‌شود، داروی ضدویروسی ترجیحی برای درمان آنفولانزا در بارداری است. شواهد موجود درباره مصرف این دارو در دوران بارداری نسبت به بسیاری از داروهای ضدویروس دیگر بیشتر است.
بیشترین فایده درمان زمانی حاصل می‌شود که دارو در ۴۸ ساعت نخست شروع علائم مصرف شود. بااین‌حال، در موارد شدید یا پرخطر، شروع درمان پس از این مدت نیز ممکن است مفید باشد.
پزشک ممکن است در صورت شک به آنفولانزا، درمان را پیش از آماده شدن نتیجه آزمایش آغاز کند. مقدار مصرف و مدت درمان باید طبق تجویز پزشک باشد. از مصرف خودسرانه تامیفلو یا داروی باقی‌مانده از بیماری قبلی خودداری کنید.
آیا استامینوفن برای تب در بارداری مناسب است؟
استامینوفن یا پاراستامول معمولاً از گزینه‌هایی است که پزشک برای کاهش تب و درد در دوران بارداری در نظر می‌گیرد. مقدار مصرف و فاصله بین دوزها باید طبق توصیه پزشک یا دستور فرآورده مناسب باشد.
از مصرف هم‌زمان چند داروی سرماخوردگی خودداری کنید؛ زیرا ممکن است ترکیبات یکسانی داشته باشند و باعث مصرف ناخواسته مقدار بیش از حد استامینوفن شوند.
چه داروهایی را نباید خودسرانه مصرف کرد؟
ایبوپروفن و سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی: مصرف این داروها از هفته بیستم بارداری به بعد، مگر با دستور مشخص پزشک، باید اجتناب شود. در نیمه دوم بارداری محدودیت‌های بیشتری وجود دارد.
آسپرین: آسپرین با دوز پایین که برای بعضی زنان باردار تجویز می‌شود، با مصرف آسپرین به‌عنوان مسکن تفاوت دارد. داروی تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید و برای کاهش تب نیز بدون توصیه پزشکی از آسپرین استفاده نکنید.
آنتی‌بیوتیک‌ها: این داروها بر ویروس آنفولانزا اثر ندارند و فقط در صورت تشخیص یا شک پزشکی به عفونت باکتریایی همراه ممکن است تجویز شوند.
داروهای گیاهی و دمنوش‌های غلیظ: طبیعی بودن یک فرآورده به معنی ایمن بودن آن در بارداری نیست. پیش از مصرف شربت گیاهی، مکمل یا دمنوش غلیظ با پزشک مشورت کنید.
آیا واکسن آنفولانزا در بارداری ضرر دارد؟
واکسن تزریقی غیرفعال آنفولانزا در هر سه‌ماهه بارداری قابل استفاده است و برای زنان باردار توصیه می‌شود. شواهد موجود از ایمنی این واکسن در بارداری حمایت می‌کنند.
واکسیناسیون خطر ابتلا به بیماری شدید و بستری شدن را کاهش می‌دهد. همچنین، پادتن‌های تولیدشده در بدن مادر از طریق جفت به جنین منتقل می‌شوند و می‌توانند در ماه‌های نخست زندگی به محافظت از نوزاد کمک کنند.
چند نکته درباره واکسن آنفولانزا:
-
واکسن تزریقی مناسب بارداری را می‌توان در هر سه‌ماهه دریافت کرد.
-
واکسن تزریقی غیرفعال باعث ابتلا به آنفولانزا نمی‌شود.
-
واکسن زنده ضعیف‌شده به شکل اسپری بینی برای زنان باردار توصیه نمی‌شود.
-
واکسن از همه موارد ابتلا جلوگیری نمی‌کند، اما می‌تواند خطر بیماری شدید را کاهش دهد.
اگر در دوران بارداری واکسن نزده‌اید، درباره دریافت واکسن مناسب فصل با پزشک خود مشورت کنید.
اگر همسر یا فرزندمان آنفولانزا داشته باشد چه کنیم؟
اگر یکی از اعضای خانواده به آنفولانزا مبتلا شده باشد، تماس نزدیک می‌تواند خطر انتقال ویروس به مادر باردار را افزایش دهد. رعایت بهداشت و کاهش تماس با ترشحات تنفسی به کمتر شدن این خطر کمک می‌کند.
برای کاهش احتمال انتقال بیماری:
-
در صورت امکان، تماس نزدیک و طولانی با فرد بیمار را محدود کنید.
-
هنگام تماس نزدیک از ماسک مناسب استفاده کنید.
-
دست‌ها را مرتب با آب و صابون بشویید.
-
فضای خانه را به‌طور منظم تهویه کنید.
-
هنگام سرفه یا عطسه، دهان و بینی را بپوشانید.
-
از استفاده مشترک از وسایلی که با ترشحات تنفسی آلوده شده‌اند خودداری کنید.
اگر تماس نزدیک با فرد مبتلا داشته‌اید، به‌خصوص اگر بیماری او تأیید شده است، با پزشک مشورت کنید. در شرایط خاص ممکن است داروی ضدویروسی پیشگیرانه تجویز شود، اما این دارو برای همه تماس‌ها به‌طور خودکار لازم نیست. تصمیم‌گیری به شرایط تماس، وضعیت واکسیناسیون و عوامل خطر بستگی دارد.
اگر پس از تماس دچار علائم شدید، سریع برای ارزیابی و احتمال شروع درمان با پزشک تماس بگیرید.
چه زمانی آنفولانزا در بارداری خطرناک است؟
بعضی علائم می‌توانند نشانه عوارض جدی آنفولانزا یا مشکلات مرتبط با بارداری باشند و نباید منتظر ماند تا خودبه‌خود برطرف شوند.
علائم نیازمند مراجعه فوری به اورژانس
-
تنگی نفس یا دشواری در تنفس
-
درد یا فشار در قفسه سینه
-
غش یا کاهش هوشیاری
-
گیجی شدید یا ضعف ناتوان‌کننده
در صورت بروز این علائم، فوراً از خدمات اورژانسی کمک بگیرید.
علائم نیازمند تماس فوری با پزشک
-
تب بالا یا تب مداومی که کنترل نمی‌شود
-
ناتوانی در نوشیدن مایعات یا استفراغ مداوم
-
کاهش واضح ادرار
-
بدتر شدن علائم یا بازگشت تب و سرفه پس از بهبود اولیه
-
درد شدید شکم
-
خونریزی واژینال یا خروج مایع از واژن
-
انقباضات منظم یا دردهای شبیه درد زایمان
-
کاهش حرکات جنین در مرحله‌ای از بارداری که معمولاً حرکات او را احساس می‌کنید
اگر تب دارید، همان روز با پزشک تماس بگیرید. در صورت بروز علائم اورژانسی، منتظر پاسخ پزشک یا آماده شدن نتیجه آزمایش نمانید.
آیا آنفولانزا در بارداری باعث سقط جنین می‌شود؟
ابتلا به آنفولانزا به‌تنهایی به معنی سقط جنین نیست. بااین‌حال، تب قابل‌توجه و بیماری شدید در اوایل بارداری نیازمند توجه پزشکی هستند و بعضی مطالعات، ارتباط میان تب و برخی پیامدهای نامطلوب بارداری را گزارش کرده‌اند.
اگر در ماه‌های اول بارداری به آنفولانزا مبتلا شده‌اید، تصور نکنید که حتماً اتفاق بدی برای جنین افتاده است. برای ارزیابی وضعیت خود، کنترل تب و تعیین نیاز به پیگیری‌های بارداری با پزشک مشورت کنید. در صورت خونریزی، درد شدید شکم یا غش، فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
آیا آنفولانزا در ماه آخر بارداری خطرناک است؟
در ماه آخر بارداری نیز خطر عوارض شدید آنفولانزا برای مادر افزایش می‌یابد. در صورت ابتلا یا شک به بیماری، سریع با پزشک تماس بگیرید تا درباره درمان و پیگیری وضعیت مادر و جنین تصمیم‌گیری شود.
اگر در کنار علائم تنفسی، انقباضات منظم، درد شبیه درد زایمان، خونریزی یا خروج مایع از واژن دارید، مراجعه فوری لازم است. کاهش حرکات جنین نیز باید جدی گرفته شود.
درمان خانگی آنفولانزا در بارداری چیست؟
مراقبت خانگی می‌تواند به تسکین علائم و جلوگیری از کم‌آبی کمک کند، اما جایگزین درمان ضروری نیست.
برای مراقبت در خانه می‌توانید آب و مایعات مناسب بنوشید، استراحت کافی داشته باشید و برای تسکین گلودرد از نوشیدنی گرم یا غرغره آب‌نمک استفاده کنید، به شرط آنکه برای شما منع پزشکی نداشته باشد.
برای تب و بدن‌درد فقط از دارویی استفاده کنید که پزشک یا داروساز با توجه به بارداری شما تأیید کرده است. از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک، شربت‌های ترکیبی سرماخوردگی و فرآورده‌های گیاهی بپرهیزید.
اگر علائم شدید هستند، بهتر نمی‌شوند یا پس از بهبود اولیه دوباره بدتر می‌شوند، دوباره با پزشک تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره آنفولانزا در بارداری
آنفولانزا در ماه اول بارداری چه خطری دارد؟
ماه اول بارداری بخشی از دوره حساس رشد جنین است و تب قابل‌توجه در این زمان باید جدی گرفته شود. بااین‌حال، ابتلا به آنفولانزا به معنی آسیب قطعی به جنین نیست. در صورت بروز علائم، همان روز با پزشک تماس بگیرید.
اگر در بارداری تب کنیم، جنین آسیب می‌بیند؟
لزوماً نه. خطر به علت تب، شدت و مدت آن و شرایط مادر بستگی دارد. تب در دوران بارداری باید بررسی شود و برای کنترل آن نباید خودسرانه دارو مصرف کرد.
آیا تامیفلو در بارداری مجاز است؟
اوسلتامیویر یا تامیفلو داروی ضدویروسی ترجیحی برای درمان آنفولانزا در بارداری است. پزشک ممکن است درمان را پیش از آماده شدن نتیجه آزمایش آغاز کند. مقدار مصرف و مدت درمان باید طبق تجویز پزشک باشد.
آیا واکسن آنفولانزا در سه‌ماهه اول بارداری خطرناک است؟
واکسن تزریقی غیرفعال آنفولانزا در هر سه‌ماهه بارداری قابل استفاده است. واکسن زنده ضعیف‌شده به شکل اسپری بینی برای زنان باردار توصیه نمی‌شود.
آیا آنتی‌بیوتیک برای آنفولانزا در بارداری لازم است؟
خیر. آنتی‌بیوتیک بر ویروس آنفولانزا اثر ندارد و فقط در صورت تشخیص یا شک پزشکی به عفونت باکتریایی همراه ممکن است تجویز شود.
آیا دمنوش و داروهای گیاهی برای آنفولانزا در بارداری بی‌خطر هستند؟
نمی‌توان همه فرآورده‌های گیاهی را در بارداری ایمن دانست. بعضی ترکیبات ممکن است عوارض یا تداخل دارویی داشته باشند. پیش از مصرف هر دمنوش غلیظ، مکمل یا داروی گیاهی با پزشک مشورت کنید.
اگر با فرد مبتلا به آنفولانزا تماس داشته باشیم چه کنیم؟
تماس نزدیک را محدود کنید، تهویه و بهداشت دست را رعایت کنید و با پزشک مشورت کنید. در شرایط خاص، پزشک ممکن است داروی ضدویروسی پیشگیرانه را بررسی کند. اگر علائم شروع شدند، سریع برای ارزیابی و درمان تماس بگیرید.
آنفولانزا در بارداری چند روز طول می‌کشد؟
بسیاری از علائم طی چند روز تا حدود یک هفته بهتر می‌شوند، اما سرفه و خستگی ممکن است مدت بیشتری ادامه پیدا کنند. اگر علائم شدید هستند، بدتر می‌شوند یا پس از بهبود دوباره برمی‌گردند، باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
جمع‌بندی
آنفولانزا در بارداری نیازمند توجه و درمان به‌موقع است، اما ابتلا به آن به معنی آسیب قطعی به جنین نیست. اگر علائم بیماری را دارید، برای تماس با پزشک منتظر شدید شدن تب یا آماده شدن نتیجه آزمایش نمانید. درمان ضدویروسی در صورت نیاز، کنترل ایمن تب و واکسیناسیون مناسب می‌توانند به کاهش خطر عوارض کمک کنند.
بررسی و تأیید پزشکی: دکتراحمدشاه فرهت
تخصص: فوق‌تخصص نوزادان
تاریخ آخرین بررسی پزشکی: ۷ آبان ۱۴۰۵ (۲۹ اکتبر ۲۰۲۶)
منابع علمی
-
مراکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (CDC): توصیه‌های درمان و پیشگیری دارویی آنفولانزا در بارداری
-
مراکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (CDC): ایمنی واکسن آنفولانزا در بارداری
-
انجمن متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG): پیشگیری و درمان آنفولانزا در بارداری
-
سازمان جهانی بهداشت (WHO): اطلاعات آنفولانزای فصلی
