گریه کردن یکی از مهمترین راههای ارتباطی نوزاد با والدین است. نوزاد نمیتواند مانند یک کودک بزرگتر بگوید گرسنه است، خوابش میآید، پوشکش خیس شده یا احساس ناراحتی میکند؛ بنابراین از گریه برای نشان دادن نیازها و احساسات خود استفاده میکند.
به همین دلیل، هر بار گریه کردن نوزاد لزوماً به معنی بیماری یا وجود یک مشکل جدی نیست. با این حال، گریه شدید، طولانی یا غیرمعمول میتواند نشانه ناراحتی، درد یا بیماری باشد و والدین باید بتوانند تفاوت میان گریه طبیعی و گریه هشداردهنده را تشخیص دهند.
گریه نوزاد در هفتهها و ماههای اول زندگی معمولاً بیشتر است و در بسیاری از کودکان با افزایش سن کاهش پیدا میکند. شناخت علتهای مختلف گریه و توجه به شرایطی که گریه در آن اتفاق میافتد، میتواند به والدین کمک کند سریعتر نیاز کودک را تشخیص دهند و او را آرام کنند.
در این مقاله گهوارک، مهمترین علتهای گریه نوزاد، روش تشخیص علت گریه، راههای آرام کردن نوزاد و نشانههایی را که نیاز به مراجعه پزشکی دارند بررسی میکنیم.
گریه نوزاد دلایل بسیار مختلفی دارد. گاهی علت کاملاً ساده است؛ مثلاً نوزاد گرسنه است یا پوشکش خیس شده است. در بعضی موارد نیز گریه میتواند به دلیل خستگی، نفخ، گرما، سرما، نیاز به تماس بدنی یا تحریک بیش از حد محیطی باشد.
گاهی نیز گریه نشانه وجود درد یا بیماری است.
به همین دلیل بهتر است والدین به جای تمرکز صرف بر صدای گریه، به مجموعه علائم و شرایط نوزاد توجه کنند.
بله. گریه بخشی طبیعی از زندگی نوزاد است.
نوزادان در ماههای اول ممکن است روزانه مدت قابلتوجهی گریه کنند. معمولاً میزان گریه در هفتههای ابتدایی افزایش پیدا میکند و سپس بهتدریج کمتر میشود.
اگر نوزاد بهخوبی شیر میخورد، وزنگیری مناسبی دارد، هوشیار است و علائم بیماری ندارد، گریه بهتنهایی معمولاً نشانه وجود یک مشکل جدی نیست.
یکی از اولین مواردی که هنگام گریه نوزاد باید بررسی شود، گرسنگی است.
برخی نوزادان قبل از گریه، علائم گرسنگی نشان میدهند:
بهتر است والدین تا حد امکان به این نشانههای اولیه توجه کنند و منتظر گریه شدید نوزاد نمانند.
نوزاد خسته ممکن است به جای اینکه بهراحتی بخوابد، شروع به گریه کند.
علائم خوابآلودگی میتواند شامل:
باشد.
اگر نوزاد بیش از حد خسته شود، ممکن است آرام کردن و خواباندن او دشوارتر شود.
بعضی نوزادان نسبت به رطوبت پوشک حساس هستند و بلافاصله با گریه واکنش نشان میدهند.
بنابراین بررسی پوشک یکی از سادهترین کارهایی است که هنگام گریه باید انجام شود.
نوزادان به تماس فیزیکی با والدین نیاز دارند.
گاهی نوزاد نه گرسنه است و نه بیمار؛ فقط میخواهد در آغوش گرفته شود، صدای والدین را بشنود یا تماس پوستی داشته باشد.
آغوش گرفتن نوزاد باعث لوس شدن او نمیشود و تماس محبتآمیز در ماههای اول میتواند به احساس امنیت کودک کمک کند.
نوزاد نمیتواند مانند بزرگسالان دمای بدن خود را بهخوبی تنظیم کند.
لباس زیاد یا محیط بیش از حد گرم میتواند باعث ناراحتی و بیقراری شود.
بهتر است به جای پوشاندن لباسهای بسیار زیاد، دمای اتاق و لباس نوزاد متناسب با شرایط محیط تنظیم شود.
بلعیدن هوا هنگام شیر خوردن میتواند باعث ایجاد گاز و ناراحتی شکمی شود.
علائم احتمالی عبارتاند از:
گرفتن آروغ نوزاد پس از تغذیه میتواند در برخی کودکان کمککننده باشد.
برگشت بخشی از محتویات معده به مری در نوزادان شایع است.
برخی نوزادان ممکن است هنگام یا بعد از شیر خوردن:
رفلاکس خفیف در بسیاری از نوزادان با رشد دستگاه گوارش بهتر میشود، اما اگر نوزاد وزنگیری مناسبی ندارد یا علائم شدید دارد، باید توسط پزشک بررسی شود.
کولیک یکی از شناختهشدهترین علتهای گریه طولانی نوزاد در ماههای اول است.
گریه کولیکی معمولاً شدیدتر است و اغلب در ساعات عصر و شب اتفاق میافتد.
ممکن است نوزاد:
کولیک معمولاً یک وضعیت موقتی است و در بسیاری از کودکان با افزایش سن کاهش پیدا میکند.
در بعضی نوزادان، رویش دندان با بیقراری همراه است.
نشانههای احتمالی عبارتاند از:
با این حال، هر گریه یا تب را نباید به دندان درآوردن نسبت داد.
نور زیاد، صدای بلند، رفتوآمد زیاد یا بازی طولانی ممکن است برای یک نوزاد خستهکننده باشد.
برخی نوزادان پس از قرار گرفتن در محیط شلوغ، با گریه و بیقراری واکنش نشان میدهند.
در چنین شرایطی، انتقال نوزاد به محیطی آرام و کمنور میتواند کمککننده باشد.
گاهی گریه تنها علامتی است که نوزاد برای نشان دادن ناراحتی خود دارد.
بیماریهایی مانند عفونت گوش، تب، مشکلات گوارشی یا سایر دردها میتوانند باعث گریه غیرمعمول شوند.
اگر گریه ناگهانی، شدید یا متفاوت از همیشه باشد، باید وضعیت عمومی نوزاد بررسی شود.
گریه شبانه دلایل مختلفی دارد.
در نوزادان کوچک، گرسنگی یکی از مهمترین علتهاست. با افزایش سن، عوامل دیگری مانند:
نیز میتوانند باعث گریه شبانه شوند.
برای بررسی این موضوع، مقاله «علت بیدار شدن مکرر نوزاد در شب» نیز میتواند برای والدین مفید باشد.
اگر نوزاد بعد از شیر خوردن گریه میکند، چند احتمال وجود دارد:
اگر این اتفاق بهطور مداوم رخ میدهد یا همراه با استفراغ شدید، کاهش وزن یا امتناع از شیر خوردن است، بررسی پزشکی ضروری است.
گاهی نوزاد هنگام خواب یا درست قبل از خواب گریه میکند.
دلایل احتمالی:
داشتن یک روتین آرام و قابل پیشبینی قبل از خواب میتواند به برخی نوزادان کمک کند.
بیدار شدن کوتاهمدت در طول خواب طبیعی است. اما اگر نوزاد ناگهان با گریه شدید بیدار شود، باید شرایط او بررسی شود.
ممکن است:
والدین معمولاً با گذشت زمان متوجه تفاوت گریههای نوزاد خود میشوند.
برای مثال، ممکن است گریه ناشی از گرسنگی با گریه ناشی از خستگی متفاوت باشد.
با این حال، نمیتوان تنها بر اساس صدای گریه، بیماری خاصی را تشخیص داد.
بهتر است صدای گریه همراه با علائم دیگر مانند تب، تغییر تغذیه، استفراغ، مدفوع، سطح هوشیاری و رفتار عمومی کودک بررسی شود.
قبل از هر کاری موارد ساده را بررسی کنید:
تماس فیزیکی میتواند برای بسیاری از نوزادان آرامکننده باشد.
صدای آشنا و آرام والدین میتواند به کاهش اضطراب نوزاد کمک کند.
نور و صدا را کاهش دهید و نوزاد را از محیط شلوغ دور کنید.
راه رفتن آرام در حالی که نوزاد را به شکل ایمن در آغوش گرفتهاید ممکن است به آرام شدن او کمک کند.
از تکانهای شدید نوزاد باید بهشدت پرهیز شود.
اگر گریه پس از شیر خوردن اتفاق افتاده، گرفتن آروغ میتواند مفید باشد.
تماس پوست با پوست در محیطی گرم و ایمن میتواند برای برخی نوزادان آرامبخش باشد.
گاهی والدین در فاصله چند دقیقه روشهای مختلفی را امتحان میکنند. این کار ممکن است باعث تحریک بیشتر نوزاد شود.
بهتر است یک روش آرام و ساده را برای چند دقیقه امتحان کنید.
گریه نوزاد میتواند والدین را خسته و عصبی کند، اما بالا بردن صدا معمولاً باعث آرام شدن کودک نمیشود.
این کار بسیار خطرناک است.
هرگز نباید نوزاد را برای متوقف کردن گریه بهشدت تکان داد.
لباس زیاد و گرمای بیش از حد میتواند باعث ناراحتی کودک شود.
هر گریهای کولیک نیست. اگر الگوی گریه تغییر کرده یا همراه با علائم بیماری است، باید علت دیگری نیز در نظر گرفته شود.
گریه مداوم نوزاد میتواند برای والدین بسیار خستهکننده باشد.
اگر احساس میکنید کنترل شرایط برایتان سخت شده است، نوزاد را در یک محل خواب امن قرار دهید و برای چند دقیقه از او فاصله بگیرید تا آرام شوید.
هرگز نوزاد را تکان شدید ندهید.
از همسر، اعضای خانواده یا فرد قابل اعتماد برای چند دقیقه کمک بگیرید.
سلامت والد نیز در این شرایط اهمیت دارد.
گریه شدید بهتنهایی همیشه نشانه خطر نیست، اما اگر همراه با علائم خاصی باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
علائم هشدار شامل:
در چنین شرایطی نباید تنها به روشهای خانگی اکتفا کرد.
تب در نوزادان، بهخصوص در سنین پایین، اهمیت ویژهای دارد.
اگر نوزاد کمسن تب دارد یا همراه تب بسیار بیحال، خوابآلود یا بدحال است، باید سریع توسط پزشک ارزیابی شود.
دمای بدن نوزاد را بهتر است با یک دماسنج مناسب اندازهگیری کنید و تنها با لمس پیشانی درباره وجود تب تصمیم نگیرید.
تغذیه مناسب یکی از عوامل مهم در آرامش نوزاد است.
اگر نوزاد مرتب هنگام شیر خوردن گریه میکند، شیر خوردن را قطع میکند یا بعد از هر وعده دچار ناراحتی شدید میشود، باید علت آن بررسی شود.
مشکلاتی مانند وضعیت نامناسب هنگام شیر خوردن، بلعیدن هوا، رفلاکس یا برخی حساسیتهای غذایی میتوانند در بعضی کودکان نقش داشته باشند.
خود گریه کردن معمولاً باعث آسیب به نوزاد نمیشود.
مشکل اصلی زمانی است که علت گریه یک بیماری یا درد باشد و نادیده گرفته شود.
همچنین هرگز نباید برای ساکت کردن نوزاد از تکان شدید استفاده کرد.
گریه در ماههای اول زندگی معمولاً بیشتر است و در بسیاری از کودکان با رشد سیستم عصبی و افزایش توانایی برقراری ارتباط، کاهش پیدا میکند.
با بزرگتر شدن کودک، او بهتدریج از روشهای دیگری مانند لبخند زدن، صدا درآوردن، اشاره کردن و بعدتر صحبت کردن برای بیان نیازهای خود استفاده میکند.
هیچ روش قطعی برای تشخیص بیماری فقط از روی صدای گریه وجود ندارد، اما چند نکته میتواند به والدین کمک کند.
در نوزاد سالم معمولاً بین دورههای گریه:
اگر همراه گریه، وضعیت عمومی کودک نیز تغییر کرده باشد، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نه لزوماً.
گاهی نوزاد چند دقیقه گریه میکند و پس از رفع نیاز خود آرام میشود.
هدف والدین نباید این باشد که کودک هیچوقت گریه نکند؛ بلکه باید نیاز یا ناراحتی او را تا حد امکان شناسایی کنند و در صورت وجود علائم غیرطبیعی، بهموقع اقدام کنند.
خواب ناکافی یکی از دلایل شایع بیقراری است.
اگر نوزاد بیش از حد خسته شود، ممکن است به جای خوابیدن شروع به گریه کند.
به همین دلیل، شناخت نشانههای خوابآلودگی و داشتن برنامه خواب متناسب با سن کودک اهمیت دارد.
برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله «جدول خواب نوزاد از بدو تولد تا یک سالگی» را نیز در گهوارک مطالعه کنید.
کولیک یکی از علتهای احتمالی گریه طولانی است، اما هر نوزاد گریان، کولیک ندارد.
در کولیک معمولاً دورههای گریه شدید و طولانی بدون علت مشخص دیده میشود و کودک در فاصله بین این دورهها ممکن است وضعیت عمومی خوبی داشته باشد.
اگر گریه با علائم دیگری مانند تب، استفراغ شدید، بیحالی یا کاهش وزن همراه باشد، نباید آن را صرفاً به کولیک نسبت داد.
رفلاکس نیز ممکن است باعث بیقراری بعضی نوزادان شود، بهخصوص در اطراف زمان تغذیه.
اما بالا آوردن مقدار کمی شیر در یک نوزاد سالم لزوماً به معنی بیماری رفلاکس نیست.
در صورت وجود وزنگیری ضعیف، امتناع از غذا، استفراغ غیرطبیعی یا مشکلات تنفسی، مراجعه به پزشک ضروری است.
هر زمان نوزاد شروع به گریه کرد، والدین میتوانند یک بررسی ساده انجام دهند:
۱. گرسنگی را بررسی کنید.
۲. پوشک را بررسی کنید.
۳. دمای بدن و محیط را بررسی کنید.
۴. احتمال خوابآلودگی را در نظر بگیرید.
۵. ببینید آیا نوزاد نیاز به آروغ دارد.
۶. لباس و وضعیت بدن او را بررسی کنید.
۷. به علائم درد یا بیماری توجه کنید.
۸. اگر هیچ علت واضحی وجود ندارد، محیط را آرام کرده و نوزاد را در آغوش بگیرید.
اگر گریه غیرمعمول است یا همراه با علائم هشدار است، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید.
معمولاً گریه نوزاد یک دلیل دارد، حتی اگر والدین در ابتدا نتوانند آن را تشخیص دهند. گرسنگی، خستگی، نیاز به تماس، نفخ، تحریک محیطی و ناراحتی جسمی از علتهای رایج هستند.
گرسنگی، خستگی، تغییر چرخه خواب، کولیک، دندان درآوردن، رفلاکس و اضطراب جدایی از دلایل احتمالی گریه شبانه هستند.
ممکن است هنوز گرسنه باشد، هوا بلعیده باشد یا دچار رفلاکس و ناراحتی گوارشی شده باشد. اگر این حالت مرتب تکرار شود، بهتر است با پزشک مشورت شود.
ابتدا علت احتمالی گریه را بررسی کنید، سپس محیط را آرام کرده، نوزاد را در آغوش بگیرید و با صدای آرام با او صحبت کنید. هیچ روش واحدی برای همه نوزادان وجود ندارد.
گریه در ماههای اول طبیعی است، اما گریه بسیار شدید، طولانی یا متفاوت از الگوی همیشگی کودک باید جدی گرفته شود.
خیر. کولیک تنها یکی از علتهای احتمالی گریه شدید است.
خیر. تکان دادن شدید نوزاد میتواند باعث آسیب جدی مغزی شود و هرگز نباید انجام شود.
اگر گریه همراه با مشکل تنفسی، کبودی، بیحالی شدید، تب در نوزاد کمسن، استفراغ غیرطبیعی، امتناع از شیر خوردن یا تغییر واضح وضعیت عمومی کودک باشد، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.
گریه زبان ارتباطی نوزاد است و در بیشتر موارد برای نشان دادن نیازهایی مانند گرسنگی، خوابآلودگی، تعویض پوشک، نیاز به آغوش یا ناراحتیهای ساده اتفاق میافتد. با افزایش تجربه، والدین معمولاً بهتر میتوانند الگوی گریه کودک خود را تشخیص دهند.
با این حال، نباید هر گریه شدیدی را به کولیک یا دندان درآوردن نسبت داد. اگر گریه ناگهانی، غیرمعمول یا همراه با تب، بیحالی، مشکل تنفسی، استفراغ شدید، امتناع از شیر خوردن یا سایر علائم هشدار باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
مهمترین نکته این است که والدین هنگام گریه نوزاد آرام بمانند، نیازهای ساده او را بررسی کنند و هرگز برای ساکت کردن کودک او را تکان شدید ندهند.