یکی از اولین سؤالاتی که تقریباً همه والدین بعد از تولد فرزندشان دارند این است که نوزاد باید چند ساعت در روز بخوابد؟
پاسخ یک عدد ثابت برای همه نوزادان نیست. نیاز خواب کودک با توجه به سن، رشد، تغذیه و ویژگیهای فردی او تغییر میکند.
طبق اطلاعات CDC، نوزادان صفر تا سه ماه معمولاً حدود ۱۴ تا ۱۷ ساعت خواب در شبانهروز دارند. برای شیرخواران چهار تا دوازده ماهه، میزان خواب توصیهشده حدود ۱۲ تا ۱۶ ساعت در ۲۴ ساعت، شامل چرتهای روزانه است.
اما این اعداد به این معنی نیستند که نوزاد باید تمام این ساعات را یکجا بخوابد.
در ماههای ابتدایی زندگی، خواب نوزاد معمولاً به چندین دوره کوتاه تقسیم میشود. ممکن است نوزاد چند ساعت بخوابد، برای شیر خوردن بیدار شود و دوباره به خواب برود.
بنابراین اگر نوزاد چند بار در شب بیدار میشود، این موضوع بهتنهایی به معنی وجود اختلال خواب نیست.
چرخه خواب نوزاد هنوز مانند یک فرد بزرگسال شکل نگرفته است.
نوزاد تازه متولدشده بیشتر زمان خود را در خواب سپری میکند، اما دورههای خواب او کوتاهتر و پراکندهتر هستند.
یکی از دلایل اصلی بیدار شدن نوزاد در شب، نیاز به تغذیه است.
معده نوزاد کوچک است و در ماههای اول نمیتواند مانند یک کودک بزرگتر یا بزرگسال مدت طولانی بدون تغذیه بماند.
به همین دلیل، انتظار اینکه یک نوزاد چند هفتهای تمام شب را بدون بیدار شدن بخوابد، معمولاً انتظار واقعبینانهای نیست.
در ماه اول، خواب نوزاد معمولاً نظم مشخصی ندارد.
ممکن است نوزاد:
این بینظمی در هفتههای ابتدایی تا حد زیادی طبیعی است.
در این دوره بهتر است والدین بیشتر روی خواب ایمن، تغذیه مناسب و شناخت نشانههای خوابآلودگی تمرکز کنند تا ایجاد یک برنامه سخت و دقیق.
حدود دو ماهگی، بعضی نوزادان کمکم دورههای طولانیتری از خواب شبانه را تجربه میکنند.
با این حال هنوز بیدار شدن برای تغذیه طبیعی است.
در این سن میتوان تفاوت بین روز و شب را بهتدریج برای کودک قابل تشخیصتر کرد.
در طول روز:
در شب:
این کارها به کودک کمک میکنند بهتدریج مفهوم روز و شب را بهتر یاد بگیرد.
حدود چهار ماهگی، چرخههای خواب نوزاد منظمتر میشوند، هرچند تفاوت بین کودکان بسیار زیاد است.
منابع آکادمی اطفال آمریکا اشاره میکنند که نوزادان تا حدود چهار ماهگی هنوز چرخه خواب کاملاً منظم مانند کودکان بزرگتر ندارند.
در این دوره ممکن است والدین متوجه شوند که کودک:
این مرحله زمان مناسبی برای ایجاد یک روتین ساده و قابل تکرار قبل از خواب است.
در حدود شش ماهگی، بسیاری از نوزادان الگوی قابل پیشبینیتری پیدا میکنند.
ممکن است یک دوره خواب شبانه طولانیتر داشته باشند و چرتهای روزانه نیز منظمتر شوند.
البته بیدار شدن شبانه هنوز میتواند طبیعی باشد.
عوامل مختلفی مانند:
از حدود شش ماهگی، والدین معمولاً میتوانند روتین خواب منظمتری ایجاد کنند.
یک برنامه ساده ممکن است شامل این مراحل باشد:
حمام یا شستوشوی آرام → لباس خواب → نور کم → شیر یا تغذیه → قصه یا صحبت آرام → قرار دادن نوزاد در محل خواب
قرار نیست این مراحل حتماً دقیقاً همین باشند.
مهمتر از ترتیب، ثابت بودن الگو است.
وقتی کودک هر شب فعالیتهای مشابهی را قبل از خواب تجربه کند، بهتدریج متوجه میشود که این فعالیتها نشانه نزدیک شدن زمان خواب هستند.
در این سن بسیاری از کودکان برنامه خواب نسبتاً مشخصی پیدا کردهاند.
ممکن است کودک:
اما همچنان ممکن است دورههایی از بیداری شبانه اتفاق بیفتد.
رشد حرکتی، شروع چهار دستوپا رفتن، ایستادن، دنداندرآوردن و اضطراب جدایی میتوانند موقتاً روی خواب تأثیر بگذارند.
بیدار شدن شبانه نوزاد میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
مهمترین علتها عبارتاند از:
بنابراین قبل از اینکه والدین نتیجه بگیرند «نوزاد من مشکل خواب دارد»، بهتر است علت بیداری بررسی شود.
یکی از شکایتهای رایج والدین در هفتههای ابتدایی این است:
«بچه من تمام روز میخوابد ولی شبها بیدار است.»
این وضعیت تا حدی میتواند به دلیل نابالغ بودن ریتم شبانهروزی نوزاد باشد.
برای کمک به تنظیم این ریتم میتوان در طول روز:
در شب، محیط باید آرامتر و کمنورتر باشد.
منابع تخصصی نیز توصیه میکنند تغذیه و تعویض پوشک شبانه با تحریک کمتر و نور کم انجام شود تا کودک تفاوت روز و شب را بهتر یاد بگیرد.
نوزاد در ابتدا مفهوم روز و شب را مانند بزرگسالان نمیشناسد.
والدین میتوانند به شکل تدریجی به ایجاد این تفاوت کمک کنند.
خانه را بیش از حد تاریک نکنید.
با کودک حرف بزنید.
هنگام بیداری بازی و تعامل داشته باشید.
اجازه دهید صداهای معمول خانه وجود داشته باشند.
نور را کاهش دهید.
صحبت کردن را محدود و آرام کنید.
از بازی کردن هنگام بیداری شبانه خودداری کنید.
بعد از تغذیه و تعویض پوشک، کودک را دوباره به محل خواب ایمن برگردانید.
یکی از اشتباهات رایج والدین این است که منتظر میمانند کودک کاملاً خسته شود و سپس او را بخوابانند.
در حالی که بهتر است نشانههای اولیه خوابآلودگی را بشناسید.
این نشانهها میتوانند شامل:
در بعضی نوزادان، گریه کردن ممکن است علامت دیرتر خوابآلودگی باشد.
بنابراین بهتر است قبل از رسیدن کودک به مرحله خستگی شدید، فرآیند خواب را شروع کنید.
زمان مناسب خواب به سن و الگوی کودک بستگی دارد.
به جای اینکه همیشه به ساعت نگاه کنید، بهتر است ترکیبی از سن، برنامه روزانه و نشانههای خوابآلودگی را در نظر بگیرید.
با بزرگتر شدن نوزاد، والدین معمولاً میتوانند ساعت خواب نسبتاً ثابتی ایجاد کنند.
اما در هفتههای اول، انعطافپذیری اهمیت بیشتری دارد.
چند روش ساده میتواند به ایجاد شرایط بهتر برای خواب کمک کند:
نور شدید و صدای بلند میتوانند خواب کودک را دشوارتر کنند.
فعالیتهای مشابه قبل از خواب میتوانند به کودک علامت دهند که زمان خواب نزدیک است.
خستگی زیاد همیشه به معنی خواب راحتتر نیست.
گاهی علت بیداری بسیار ساده است.
کودک نباید هنگام خواب بیش از حد گرم شود.
ایمنی خواب از طولانیتر شدن خواب مهمتر است.
روتین خواب یعنی مجموعهای از فعالیتهای نسبتاً ثابت که قبل از خواب انجام میشوند.
برای مثال:
نور کمتر → تعویض پوشک → لباس خواب → تغذیه → در آغوش گرفتن → لالایی کوتاه → قرار دادن در محل خواب
روتین لازم نیست طولانی باشد.
حتی یک برنامه ۱۵ تا ۳۰ دقیقهای ساده میتواند به کودک کمک کند که زمان خواب را بهتر پیشبینی کند.
در نوزادان بزرگتر، قرار دادن کودک در محل خواب وقتی خوابآلود اما هنوز بیدار است، میتواند به یادگیری مهارت آرام شدن و خوابیدن کمک کند. آکادمی اطفال آمریکا نیز این روش را برای نوزادان حدود چهار ماه به بالا مطرح میکند.
اما این موضوع نباید به یک قانون سخت تبدیل شود.
اگر نوزاد بیمار، گرسنه یا بسیار بیقرار است، ابتدا باید نیاز او برطرف شود.
در کنار مدت خواب، محل خواب نوزاد اهمیت بسیار زیادی دارد.
توصیههای CDC و AAP برای کاهش خطر مرگهای مرتبط با خواب شامل قرار دادن نوزاد به پشت برای تمام خوابها، روی سطحی سفت و صاف و بدون شیب است.
محل خواب باید تا حد امکان ساده باشد.
در تخت نوزاد نباید:
بله.
نوزاد باید برای خوابهای شبانه و چرتهای روزانه به پشت قرار داده شود.
خوابیدن به پهلو یا روی شکم میتواند خطر مرگهای مرتبط با خواب را افزایش دهد.
برخلاف تصور بعضی والدین، خوابیدن به پشت باعث نمیشود نوزاد سالم در حالت عادی به دلیل بالا آوردن شیر خفه شود؛ منابع AAP توضیح میدهند که آناتومی راه هوایی و رفلکسهای نوزاد از این موضوع جلوگیری میکنند.
یکی از نگرانیهای والدین این است که اگر نوزاد رفلاکس داشته باشد، آیا باید روی شکم یا سطح شیبدار بخوابد؟
توصیه ایمن این است که حتی نوزاد مبتلا به رفلاکس نیز برای خواب روی سطح صاف و به پشت قرار داده شود، مگر اینکه پزشک در شرایط خاص دستور دیگری داده باشد.
بالا آوردن شیر در نوزاد شایع است، اما قرار دادن نوزاد در وضعیت خواب ناایمن برای جلوگیری از رفلاکس میتواند خطرات بیشتری ایجاد کند.
برای این بخش، لینک داخلی به مقاله «رفلاکس نوزاد چیست؟ علائم، علت و راههای کنترل» بسیار مناسب است.
پستانک ممکن است برای بعضی نوزادان به آرام شدن هنگام خواب کمک کند.
CDC و AAP استفاده از پستانک هنگام چرت و خواب شبانه را یکی از راهکارهای مرتبط با کاهش خطر SIDS میدانند؛ در نوزادانی که شیر مادر میخورند، ممکن است توصیه شود استفاده از پستانک تا زمانی که شیردهی بهخوبی تثبیت شود به تأخیر بیفتد.
پستانک نباید با بند، زنجیر یا وسایل دیگری به لباس یا تخت کودک متصل شود.
یکی از توصیههای مهم ایمنی خواب این است که نوزاد در اتاق والدین اما در محل خواب جداگانه خودش بخوابد.
CDC توصیه میکند محل خواب نوزاد در همان اتاق والدین باشد، ترجیحاً حداقل تا شش ماهگی.
این موضوع با خوابیدن نوزاد در تخت والدین تفاوت دارد.
خوابیدن نوزاد روی تخت بزرگسال، مبل یا صندلی میتواند خطر خفگی و سایر حوادث مرتبط با خواب را افزایش دهد.
به همین دلیل، توصیه اصلی این است که نوزاد در فضای خواب مخصوص خودش و روی سطح مناسب بخوابد.
اگر والدین هنگام شیردهی شبانه احساس میکنند ممکن است خوابشان ببرد، باید تا حد امکان محیط را از بالش، پتو و سایر وسایل نرم و خطرناک دور نگه دارند و پس از بیدار شدن، نوزاد را به محل خواب اختصاصی خود منتقل کنند. منابع AAP درباره خطر خوابیدن ناخواسته نوزاد در تخت، مبل یا صندلی هشدار دادهاند.
قنداق کردن ممکن است در برخی نوزادان به آرام شدن کمک کند، اما باید با اصول ایمنی انجام شود.
نوزاد قنداقشده باید همچنان به پشت قرار داده شود.
وقتی کودک نشانههایی از تلاش برای غلت زدن نشان میدهد، قنداق کردن باید متوقف شود، زیرا در صورت غلت خوردن خطرناک میشود.
همچنین محصولات خواب سنگین یا وزنهدار مانند پتوهای وزنهدار و کیسهخوابهای وزنهدار برای نوزادان ایمن محسوب نمیشوند.
محیط خواب نوزاد نباید پر از پتو و وسایل نرم باشد.
CDC توصیه میکند پتو، بالش، عروسک و سایر وسایل نرم از محل خواب نوزاد خارج شوند.
اگر نگران سرد شدن کودک هستید، لباس خواب مناسب یا کیسهخواب مخصوص نوزاد میتواند گزینه مناسبتری باشد.
همچنین نباید سر و صورت نوزاد هنگام خواب پوشانده شود.
نوزاد نباید بیش از حد گرم شود.
تعریق یا داغ بودن قفسه سینه میتواند از نشانههای گرم شدن بیش از حد کودک باشد.
بهتر است به جای پوشاندن چندین لایه لباس و پتو، لباس متناسب با شرایط محیط انتخاب شود.
نوزاد تازه متولدشده معمولاً چندین بار برای تغذیه بیدار میشود.
بعضی والدین تصور میکنند اگر کودک را در طول روز نخوابانند، شب خواب طولانیتری خواهد داشت.
این روش همیشه نتیجه مطلوب ندارد و ممکن است کودک را بیش از حد خسته و بیقرار کند.
این کار برای طولانیتر شدن خواب، روش ایمنی نیست.
بالش برای نوزاد در محل خواب توصیه نمیشود.
وسایل نرم و آزاد میتوانند خطر خفگی و گیر افتادن را افزایش دهند.
اگر هر شب روش متفاوتی را امتحان کنید، ایجاد یک الگوی ثابت دشوارتر میشود.
گاهی کودک بلافاصله بعد از قرار گرفتن در تخت شروع به گریه میکند.
این گریه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
ممکن است:
بنابراین خواب نوزاد و گریه نوزاد موضوعاتی هستند که ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند.
در مقاله گهوارک درباره علت گریه نوزاد میتوان به این مقاله لینک داد و برعکس.
نفخ و ناراحتی شکمی میتوانند خواب نوزاد را مختل کنند.
اگر کودک مرتباً پاهایش را جمع میکند، بیقرار است، گریه میکند و دفع گاز دارد، ممکن است ناراحتی گوارشی یکی از عوامل بیداری باشد.
اما هر بیداری شبانه را نباید به نفخ نسبت داد.
برای بررسی کاملتر، مقاله «نفخ نوزاد» میتواند لینک داخلی مناسبی باشد.
وقتی نوزاد بیمار است، الگوی خواب ممکن است موقتاً تغییر کند.
کودک ممکن است:
در چنین شرایطی هدف اصلی نباید «وادار کردن کودک به خوابیدن طبق برنامه» باشد.
ابتدا باید علت بیماری و وضعیت عمومی کودک بررسی شود.
اگر نوزاد بیحال است، به سختی بیدار میشود، تغذیه نمیکند، تنفس غیرطبیعی دارد یا علائم نگرانکننده دیگری دارد، باید سریعاً ارزیابی پزشکی شود.
همه بیداریهای شبانه بیماری نیستند.
اما اگر تغییر خواب همراه با علائم دیگری باشد، بهتر است با پزشک مشورت شود.
از جمله:
در چنین شرایطی مسئله فقط «تنظیم خواب» نیست و باید علت زمینهای بررسی شود.
قبل از خواب کودک این موارد را بررسی کنید:
☐ نوزاد به پشت قرار گرفته است.
☐ سطح خواب صاف و سفت است.
☐ بالش در تخت وجود ندارد.
☐ پتو یا وسایل نرم آزاد در تخت وجود ندارد.
☐ عروسک در محل خواب نیست.
☐ صورت و سر کودک پوشانده نشده است.
☐ نوزاد بیش از حد گرم نیست.
☐ محل خواب در اتاق والدین قرار دارد، اما فضای خواب جداست.
☐ کودک روی مبل یا صندلی برای خواب رها نشده است.
☐ وسایل خطرناک اطراف محل خواب وجود ندارد.
این اصول با توصیههای CDC و AAP درباره خواب ایمن نوزاد همخوانی دارند.
نوزادان صفر تا سه ماه معمولاً حدود ۱۴ تا ۱۷ ساعت در شبانهروز میخوابند، اما این خواب معمولاً به چندین دوره تقسیم میشود.
بله. بهخصوص در ماههای ابتدایی، بیدار شدنهای مکرر برای تغذیه و سایر نیازها طبیعی است.
گرسنگی، چرخههای طبیعی خواب، نیاز به تعویض پوشک، نفخ، بیماری، دنداندرآوردن و تغییرات رشدی میتوانند باعث بیداری شبانه شوند.
برای خواب، نوزاد باید به پشت قرار داده شود. خواب روی شکم یا پهلو خطرات بیشتری دارد.
خیر، توصیه ایمنی این است که حتی نوزاد مبتلا به رفلاکس نیز برای خواب به پشت و روی سطح صاف قرار داده شود، مگر اینکه پزشک در شرایط خاص دستور دیگری بدهد.
خیر. بالش و وسایل نرم نباید در محل خواب نوزاد قرار داشته باشند.
خیر. بهتر است به جای پتوهای آزاد از لباس مناسب یا کیسهخواب مخصوص نوزاد استفاده شود.
بله. توصیه میشود نوزاد در اتاق والدین اما در محل خواب جداگانه خودش قرار داشته باشد، ترجیحاً حداقل تا شش ماهگی.
تکان دادن آرام یا در آغوش گرفتن میتواند بخشی از آرامسازی باشد، اما هرگز نباید نوزاد را تکان شدید داد. تکان دادن شدید نوزاد میتواند آسیب جدی مغزی ایجاد کند.
خیر. محروم کردن کودک از خواب روزانه راه مطمئنی برای بهتر شدن خواب شبانه نیست و ممکن است باعث خستگی و بیقراری بیشتر شود.
خواب نوزاد در ماههای اول زندگی با خواب کودک بزرگتر تفاوت زیادی دارد. نوزاد تازه متولدشده ممکن است بیشتر ساعات شبانهروز را بخوابد، اما خواب او معمولاً کوتاه و پراکنده است و برای تغذیه چندین بار بیدار میشود.
با رشد کودک، چرخه خواب بهتدریج منظمتر میشود و والدین میتوانند با ایجاد یک روتین آرام و ثابت قبل از خواب به شکلگیری الگوی مناسب کمک کنند.
در کنار مدت خواب، مهمترین موضوع ایمنی خواب است. نوزاد باید برای تمام خوابها به پشت و روی سطح صاف و سفت قرار داده شود و بالش، پتوهای آزاد، عروسک و سایر وسایل نرم از محل خواب او خارج باشند. همچنین بهتر است نوزاد در اتاق والدین اما در محل خواب جداگانه خودش بخوابد.
والدین نباید صرفاً به تعداد ساعات خواب توجه کنند. کیفیت خواب، تغذیه، رشد، هوشیاری و وضعیت عمومی کودک نیز اهمیت دارند.
اگر تغییر قابل توجهی در خواب نوزاد همراه با علائمی مانند مشکل تنفسی، بیحالی شدید، مشکل تغذیه یا توقف تنفس دیده شود، موضوع باید توسط پزشک بررسی شود.
بله
ایتا
روبیکا
سروش پلاس
05138438232 
info@gahvarak.com